12/19/12

Ummæli av Summarnátt OST*

 *"OST" er stytting fyri "Original Soundtrack" og sipar sostatt ikki til ost (ikki neyðturviliga).

Filmurin Summarnátt eftir Sakaris Stórá gjørdist fyri kortum fyrsti filmur at vinna føroysku filmsvirðislønina Geytin. Filmurin hevur eitt mikið áhugavert soundtrack, ið eg her fari at mæla um. Havi havt høvi at hyggja eftir filminum, umframt at Sakaris hevur verið so beinasamur at senda mær løgini til lurtingar.

Mikael Blak hevur staðið fyri tónleikinum, og longu frá fyrsta tóna stendur púra greitt at vit eru í synth landi, har ljóðføri sum Moog, Juno, Omnichord, Mellotron og klokkuspæl seta eina huglagsríka og introspektiva dagsskrá. Fýra løg mynda soundtrackið, ið er einar 15 minuttir til longdar, og tey eru ”Byrjan”, Dýrdarfall”, ”Summardáar” og ”Summarnátt”.

Umframt komponeraða soundtrackið eftir Mikael, inniheldur filmurin eisini tvinni sonevnd diegetisk løg, ið hoyrast úr einum anleggi meðan høvuðspersónarnir eru í balli, og tey eru ”Tender Skin” hjá Visible Fish og ”Sirius” hjá Straight Ahead (diegetiskur tónleikur er tónleikur, ið hoyrist í sjálvum filminum, og sostatt er partur av søgugongdini, meðan non-diegetiskur tónleikur verður lagdur á ljóðsporið aftaná). 
Soundtrack upptøkur. Mikael Blak tv. og Benjamin Petersen th. Mynd: Sakaris Stórá.
Soundtrackið brillierar við at hava eitt sterkt og afturkenniligt klangligt univers, hóast tað reint formliga er einfalt. Einstøku løgini eru eyðkend av endurtakandi akkordrundferðum við einføldum temum og motivum ljómandi afturvið, men alt verður leikt á ljóðføri, ið mana framm eftirtektarverdar klangir. Tú kennur v.ø.o. soundtrackið aftur beinavegin, hóast tað ikki stjelur títt uppmerksemi.

Í so máta er tað perfekt til ein film sum Summarnátt, ið ikki inniheldur tær stóru, ógvusligu albogarørslurnar, men ístaðin sigur eina søgu í eygnahædd. Tónleikurin spælir eisini ein stóran leiklut í filminum, og ymsu tónleikaligu elementini leggja seg uppat søgugongdini. So hvørt sum tú hyggur (umaftur) varnast tú onkrar slíkar detaljur. T.d. at klokkuspælið, ið er tema í ”Byrjan”, fylgir Mariu (Armgarð Mortensen), og at ein ljós Omnichord akkord ljómar, tá Eva (Renata Jensen) er á skíggjanum.
Armgarð Mortensen tv. og Renata Jensen th. Mynd: Sakaris Stórá.
Sum áður nevnt, eru vit ljódliga í synth landi, og soundtrackið sipar eisini rættiliga greitt til eina ávísa synth soundtrack siðvenju, ið hevur verið uppi og vent í filmi og sjónvarpi síðani 70’ini.
Nøvn sum Wendy Carlos (A Clockwork Orange, The Shining, Tron), Tangerine Dream (Sorcerer, Thief), John Carpenter (Dark Star, Escape From New York), Vangelis (Blade Runner) og Giorgio Moroder (Midnight Express, Cat People) løgdu í 70’unum og 80’unum lunnar undir nýtslu av analogum synthum og sequence'arum innan filmsins tónleikamál.

Í sjónvarpshøpi hava eitt nú Jan Hammer (Miami Vice) og Angelo Badalamenti (Twin Peaks) víst í verki, hvussu myrkar moll akkordir leiktar á analogum synthum, alt fyri eitt kunnu flyta okkum aftur á sorgblíðar leiðir við einum mildum retrofuturistiskum twisti.
Í nýggjari tíð hava Daft Punk (Tron: Legacy) og Cliff Martinez v.fl. (Drive) leita aftur á slóð innan synthesizer drivnan filmstónleik, og í Daft Punk’sa føri mint okkum á, hvussu herligt tað kann ljóða, tá retrofuturistiski bógvurin ikki er mildur men herdur! :)

Tey nevndu nøvnini eru øll runnin mær til hugs, meðan eg havi lurtað eftir Summarnátt soundtrackinum, hóast eg ikki meti tað at bera brá av tómari eftirgerð, men at talan heldur tykist vera um tilvitaðar tilsipingar til hesa serligu filmstónleikaligu synth-flá. Í lurtingini havi eg eisini sjálvur leitað aftur á slóð, og drigið okkurt eldri soundtrack framm í ljósmálan, ið eg áður ikki havi verið so ansin yvirfyri. Sorcerer hjá Tangerine Dream er t.d. ein fittlig sequencer perla frá '77, ið eisini opinberaði seg fyri mær, nú Summarnátt OST stóð í boði at kava niður í.
Frá soundtrack upptøkunum. Mynd: Sakaris Stórá.
Skulu vit koma inn á einstøk dømi, so kundi verið nevnt, at rútmiskt pulserandi Moog bassurin í ”Byrjan” og ”Dýrdarfall” fær meg at hugsa um tónleikin í teimum báðum nýggjaru filmunum, ið her eru nevndir: Tron: Legacy og Drive, tó at Summarnátt tónleikurin til samanberingar er væl meira undirspældur. Somuleiðis leiða langtandi heitu akkord teppini í t.d. ”Dýrdarfall” tankarnar aftur á ”Laura Palmer’s Theme” úr Twin Peaks, ið á sinni setti ein meistarligan karm kring samansettu kensluna av tí ungdómligt sakleysa og tí ófrættakent sorgbundna.

Fleiri av omanfyrinevndu filmum innihalda episkar, visionerar og dramatiskar sci-fi frásagnir, og tí er tað stuttligt at hoyra líknandi tónleikalig hugløg í einum føroyskum stuttfilmi, ið gongur fyri seg í nútíðar Føroyum, og snýr seg um “vanligar” persónar, ið gera “vanlig” ting. Á pappírinum líkist tað kanska ikki eini væleydnaðari uppskrift, men tað vísir seg tó at rigga framúr væl, tí hóast søgan uttaná er einføld og niðri á jørðini, so kann tónleikurin kanska sigast at umboða hitt innara kenslulandslagið, ið tannáringarnir í filminum arbeiða seg í gjøgnum.

Meðan relativt stutti filmurin varir, verður umvegis tær báðar Mariu og Evu, nortið við samleika og samleikamenning, framtíðarvánir og -ætlanir, kærleika, trúfesti, langtan, iva, tráan, forvitni, kynslív og kenslulív. Umvegis tónleikin fáa øll hesi ymsu evnini eina ljódliga rammu. Eisini roynast náttúran og havið væl afturvið synthunum, ið onkursvegna seta ljóð á tað, ið er handan hav; tað káma, tað óklára, tað fjara, eins væl og tað, ið er tætt uppá. Hetta havi eg eisini sjálvur mangan hugsað, tá eg havi arbeitt við synthum í føroyskum tónleikahøpi: tað liggur onkursvegna tætt uppat tí, ið er kring okkum reint visuelt.
Geytin verður latin. Mynd: HeinesenMyndir.
At seta synthar og sequence'arar í samband við bombastiskt sci-fi einans, kann gerast stereotypt og klisjéfylt í longdini. Tískil er tað frískligt at hoyra slíkar tilgongdir í filmi sum hesum.
Tað kann annars leggjast afturat, at í løgunum "Summardáar" og "Summarnátt" sleppur eitt streingjaljóðføri, ið eg meti at ljóða sum ein gittarlele ella líknandi, upp í part, og gevur ljóðsíðuni ein lættari dám. Ella í hvussu so er eina kontrasterandi effekt í mun til "Byrjan", ið leggur stórsligið og synth borið frá landi.

Tað kann kanska útleggjast soleiðis, at "Byrjan" setur ljóð á forvæntningar og vónir hjá gentuni Mariu áðrenn tær báðar eru farnar telttúr, meðan heitislagið "Summarnátt" veitir eina meira reflekteraða kenslu, tá vit eru komin hinumegin bulin í søguni. Søguni, ið eg vónandi ikki havi avdúka alt ov nógv av, um so er, at tú ikki hevur sæð filmin. Vónandi síggjast vit til eina sýning í onkrum hóskandi høli, har fólk savnast og eru við uppá tað.

Hvørt soundtrackið tolir útgávu, er ein góður spurningur. Í sjálvum sær er talan um góð løg og hugløg, so tað hevði sagtans borið til. Stutta longdin á tilfarinum er kanska ein trupulleiki, men tað kundi evt. verið givið út saman við áðurnevndu Visible Fish og Straight Ahead løgunum. Sum skilst er næsti Stórá filmur ávegis, og fer hann at bera heitið Vetrarmorgun. Nú veit eg ikki um hesin filmurin fer at hanga tematiskt saman við Summarnátt, tó at heitini kundu bent á tað. Um so er, hevði ein felags útgáva við tónleiki frá báðum filmunum ikki verið av vegnum. Á vinyl, sjálvandi!

11/22/12

On Movie Soundtracks: Shutter Island, temp tracks & original scores

During a semester several different strands come into thought and only a few develop to become actual exam papers. Some disappear back into obscurer corners of the mind only to reappear at a later point. Some become blog posts, like this one.

It all began when I saw Scorsese's Shutter Island again. The movie is good but not great. It has touches of classic Scorsese and a distinctly moody atmosphere though I'm not sure the story adds up to very much.

Yet the soundtrack once again stood out as being good, i.e. it works quite well within the movie. I remember discussing the soundtrack with friends both online and IRL when the movie was in theaters. Everyone agreed that it was a brilliant soundtrack and there was more than one occasion where comparisons were made to the music of Bernard Hermann, the film composer who was responsible for all the famous soundtracks in Hitchcock's movies (some famous examples are Psycho, North by Northwest, Vertigo, and "sound design" in Birds).
Bernard Hermann & Alfred Hitchcock
I didn't give it much thought after my initial viewing and just presumed that the Shutter Island soundtrack was an original soundtrack written especially for the film and deliberately intended to reference classic mid-20th century thriller film scores.

Which is why it was quite interesting to note that this was not the case; the entire soundtrack is actually made up of previously recorded material, in this case a selection of 20th century modern classical pieces selected by long-term Scorsese collaborator Robbie Robertson (of The Band fame, gloriously documented in Scorsese's 70's concert film The Last Waltz).

Featured on the Shutter Island soundtrack are such modernist and avantgarde heavyweights as Krzysztof Penderecki, John Cage, György Ligeti and Morton Feldman as well as minimalism/post-minimalism associated composers Ingram Marshall, John Adams and Brian Eno.
Krzysztof Penderecki 1933-
A leitmotif in the movie is Passacaglia - Allegro Moderato, the 4th movement from Penderecki's 3rd Symphony. It is heard the first time when Daniels and Aule are driven from the island harbor up to the Ashecliffe Hospital for the criminally insane and recurs a couple of times during the movie to convey feelings of ominous foreboding - a general theme in the entire movie actually, but this particular piece adds a certain suspense to the proceedings:

When listening closer to the movement it is quite easy to see why it fits so well within a suspenseful, ominous cinematic context; eight note D's are repeated in the low strings and create an ostinato that dominates the majority of the movement. Around 0:35 low register horns are introduced that shift chromatically between E flat and D, a minor second interval that to my ears creates a sense of tension and claustrophobia.

At 1:26 the horns begin to play a repeated A flat note that serves as counterpoint to the eight note D's of the strings. The interval between these two notes - from the tonic to the diminished dominant - is known as tritone/Diabolus in Musica. It is one of the oldest tropes used in western classical music to convey things eerie and sinister. A famous heavy rock version of the tritonus interval is the guitar riff in "Black Sabbath" by Black Sabbath.
Tritone interval between F and B. A similiar thing has happened to the 13th century hymn "Dies Irae" which has found cinematic use as foreboding signifier in movies such as Metropolis, Day of Wrath and The Shining. I blogged about it here.
The interplay between the different elements of  Penderecki's Passacaglia gradually builds and modulates in a crescendo as Penderecki adds on more voices, and after a climax things return to the repeated eight note D's from the beginning. Dramatic stuff.
It must be said that Robertson and others involved in editing and placement of music in Shutter Island did a good job, but still; even on its own it's remarkable how much this piece sounds like soundtrack music!

The similarities between 20th century art music and film scores from the same era are quite interesting. I don't know any single explanation as to why these similarities occur. One historical reason I've heard mentioned is the fact that a lot of Eastern European and Jewish composers fled to the US during the 2nd World War and quite a few of them were hired as soundtrack composers.

The above mentioned Bernard Herrmann appears to be a key figure in this development. Another one is Leonard Rosenman who was a pupil of Arnold Schönberg and wrote the soundtrack to The Cobweb (1955) which is believed to be the first major Hollywood soundtrack to "draw heavily" from the twelve-tone technique most closely associated with Schönberg.

Shutter Island is obviously not the first time that pre-recorded 20th century art music is being used extensively in a movie. A notable previous example is Stanley Kubrick's 2001: A Space Odyssey (1968).
2001: A Space Odyssey soundtrack album cover
In this case an original score was actually composed by famed soundtrack composer Alex North - along with Herrmann and Rosenman he's also a notable figure in making 20th century soundtracks sound like the 20th century - but Kubrick ended up ditching the North score in favor of the temp tracks he'd been using while working on the film. "Temp tracks" (temporary tracks) are tracks that directors use while filming and editing a movie in order to guide the emotional and musical content of various scenes.

Alex North was not a nobody in the world of film scores and Kubrick had already commissioned a score from him, so it took some guts and dedication to abandon it in favor of the temp tracks. The temp tracks used were a selection of fairly traditional classical pieces (eg. Also Sprach Zarathustra by Richard Strauss, An der schönen Blauen Donau by Johann Strauss) along with four modernist classical pieces by Györgi Ligeti (who also features on the aforementioned Shutter Island soundtrack with the piece Lontano). Richard Strauss' Also Sprach Zarathustra famously and gloriously accompanies the opening credits:

It's interesting to note that Richard Strauss and his Also Sprach Zarathustra tone poem were largely unknown to the general public before 2001: A Space Odyssey made such definitive use of the piece.  

Another point that people tend to forget is that though the clip above does contain the opening credits of the movie, it is not the actual opening scene: the movie opens with a black screen while an excerpt from Ligeti's Atmosphéres (1961) is audible. This is the actual opening scene of the movie and only afterwards do we see the MGM logo and then the opening credits. The black screen accompanied by Atmosphéres reappears after the "Intermission" in the middle of the movie and the piece also appears during the psychedelic "hyper space" wormhole sequence near the end of the movie.

This work is representative of Ligeti's quite unique micropolyphonic cluster chord compositional style where conventional melody, harmony and rhythm are eschewed in favor of timbre, texture and slowly moving masses of sound. The individual voices are kind of "lost" in a dense, indecipherable web of texture. Quite fascinating music that to my ears predates a lot of electronic and ambient music.

Ligeti was in fact inspired to compose in this way during his time at the Electronische musik studio in Cologne, Germany in the late fifties where the hands-on approach to working with tape machines etc. provided him with a more material, tactile understanding of music (as opposed to the more abstract "music is what is notated on a score"-understanding of earlier times).
Gyorgi Ligeti (1923-2006)
All the scenes in 2001: A Space Odyssey featuring the mysterious monolith are accompanied by "Kyrie", the 2nd movement from Ligeti's Requiem (1965). "Kyrie" thus acts as a leitmotif throughout the movie. Some readings of the use of this movement in the movie even speculate that it is to be seen as a piece of diegetic music (as opposed to non-diegetic), i.e. the "Kyrie" voices are actually part of the narrative - emitting from the monolith itself! - and thus should not be understood as merely being part of the soundtrack.

No matter what reading one prefers in regard to it being digetic or non-diegetic, it can be said that "Kyrie" does represent something alien and otherwordly in the context of the movie. The fact that Ligeti uses his micropolyphony on human voices creates a strange "discrepancy" between the familiar and the unfamiliar; human voices are conveying something that appears deeply unhuman, or at least strange to our conventional definitions of human.


Interestingly this music is tied to the monolith: an object that represents an alien and/or super intelligence of some sort. The movie's themes of artificial intelligence, alien intelligence and the head-on journey into the unknown go well with this music. And though Shutter Island is a lesser film, it touches upon similar themes of the unknown, the strange, that which is immediately beyond perception. It's interesting to note that modernist music still manages to evoke such themes and emotions in us as listeners. Or maybe it's the other way around: we keep associating modernist music with these things.

Last Friday, my girlfriend and I and some friends of ours had the pleasure of hearing a live performance of Ligeti's Atmosphéres at Koncerthuset here in Copenhagen. The Berliner Philharmoniker conducted by Sir Simon Rattle were in town for the first time in 47 years and their concert began with an incredible performance of the piece. I'm used to listening to it through headphones at home and never thought I would have the chance to hear it live. Apart from the occasional audience cough (!) it was a once-in-a-lifetime experience that underlined for me that this music remains deeply unique.

"...Modernity is a qualitative, not a chronological, category. Just as it cannot be reduced to abstract form, with equal necessity it must turn its back on conventional surface coherence, the appearance of harmony, the order corroborated merely by replication."
-Theodor W. Adorno, Minima Moralia (1951), p. 218.

Sources:
Fox, Margalit. 2008. "Obituaries - Leonard Rosenman, 83, Composer for Films", The New York Times  

Ligeti, György. 1976. “Elektronmusikkens betydning for mine værker” in Dansk Musik Tidskrift, Volume 51, 1976-77  

Paulus, Irena. 2009. "Stanley Kubrick's Revolution in the Usage of Film Music: 2001: A Space Odyssey (1968)", International Review of the Aesthetics and Sociology of Music, Vol. 40, No. 1 (Jun., 2009), pp. 99-127

Robertson, Robbie (ed.) et al. 2010. Shutter Island: Music From The Motion Picture, Rhino Records

Sørensen, Søren Møller. 2010. “Klang in der Lebenswelt. Vom avantgardistischen Diskurs über das soziale Interventionspotential von Muzik und Klangkunst” in Ausweitung der Kunstzone – Interart Studies –Neue Perspektiven der Kunstwissenschaften, Bielefeld: transcript Verlag s. 143-164

10/20/12

Til minnis um Rasmus Rasmussen

Rasmus Rasmussen 1980-2012.
Hósdagin í farnu viku frættust tungu boðini um, at Rasmus Rasmussen - gittarsnillingur, tónleikanørdur og eldsál - ikki er okkara millum longur. Ein andfrændi er farin.

Eitt av mínum bestu minnum frá tá eg útgav mína debut soloplátu Havsglóð í 2004, var tá eg var á vitjan í Rokkstovuni hjá Rasmussi. Rokkstovan var ikki einans ein góð og egin tónleikasending, hon var eisini eitt fysiskt stað; kamarið hjá Rasmussi, har hann hevði síni ljóðføri, fløgur, plátur, bøkur og upptøkuútgerð, var Rokkstovan.

Eg fari ongantíð at gloyma tað nærlagni, nærveru, opinleika, rúmligheit og blíðskap, ið Rasmus sýndi mær, bæði hesa fyrstu ferðina og seinnu ferðirnar eg vitjaði sendingina saman við øðrum. Tað var ein ótrúligur framíhjárættur sum útgevandi tónleikari at fáa eina so investeraða og seriøsa viðgerð sum hana, ið Rasmus veitti. Hetta merktu vit í eitt nú Gestir, Marius og Petur Pólson.

Rasmus veitti harumframt mongum okkara íblástur. Hóast vit vóru javnaldrar, steig hann á pall sum fyrimynd, hvørs atmosferiski og sigandi gittarleikur skaraði framúr. Sum eysturoyingur upplivdi eg at byrja við Rasmus við ávísari geografiskari frástøðu, og legði fyrstu ferð merki til hann tá hann leikti við Happy? til Pop Top konsertina í 1997. Hetta sveimandi e-bow borna flogið rakti eina nerv, og nógvar líknandi løtur vóru gjøgnum árini.

Umframt Happy? gjørdi Rasmus eisini vart við seg í Diatribes á Prix Føroyum í 1999, hagani eg serliga minnist vakra lagið "Endless Flight", ið Rasmus skrivaði. Og ikki minst við Makrel, ið vóru við í Prixnum í 2003 og 2005, og lótu tríggjar fløgur úr hondum. Kuldaskjálvtin, tá eg fyrstu ferð hoyrdi Makrel spæla "Forever and Beyond" til Prix undanumfarið í Mentanarhúsinum í Fuglafirði. Eksplosivi endin í lagnum við tess klassisku Rasmus gittarsolo. Meistaraligt.

Rasmus var eisini fyrstur at geva soloplátu út. Implosive kom longu í 2002, og minnist meg rætt var hetta ein av orsøkunum til, at hann ikki leikti við nøkrum bólki til Prixið í 2001; hann vildi nevniliga halga seg til soloplátuna. Áðurnevnda e-bow gittarflognum valdi hann eisini at vera nokkso moderatur við á teirri útgávuni. Eg spurdi hann einaferð um tað, og hann greiddi frá, at hetta var ein av hansara ljódligu signaturum, og vildi hann av tí sama ikki gera ov nógv av tí. Altíð tilvitaður um sítt úttrykk og sínar metodur.

Implosive vísti á eina nýggja og til tá fyri almenninginum ókenda síðu, har Rasmus við leitandi vakrari rødd sang sínar eginsomu ensktmæltu sangir í einum ópretentiøsum Rasmus hami. Seinni komu instrumentalu útgávurnar Edelweiss og Poems in Sound. Útgávur, har Rasmus dyrkar eitt viðbrekið, erligt, kensluborið, einfalt og (aftur) ópretentiøst úttrykk. Eitt sindur low-fi og heimagjørt. Framleitt inni í Rokkstovuni, sjálvandi.

Afturat hesum var alt okkara prát um tónleik. Tað, ið vit høvdu í felag, og alt tað, ið hann vísti mær millum ár og dag. Á áður umrøddu fyrstu vitjan í Rokkstovuni minnist eg, at vit, eftir at hava tikið samrøðuna til sendingina upp, sótu og prátaðu um leyst og fast, meðan vit drukku kaffi. Tá fór Rasmus eftir eini ávísari fløgu, ið hann vildi vísa mær. Tað var Heaven or Las Vegas hjá Cocteau Twins. Í dag elski eg Cocteau Twins um ein háls, og havi dyrkað útgávurnar hjá teimum nógv. At hoyra henda bólkin inni hjá Rasmussi fyri átta árum síðani, var ein eygna opnari, ið stendur við. Rasmus viðmælti nevniliga ikki hvat sum helst, men tað, ið hann visti var viðkomandi. Í mínum føri hetta kvøldið var tað Cocteau Twins.

Árla í 2006 fekk eg uppringing frá útvarpinum, har spurt var um eg vildi vera nýggjur vertur í Rokkstovuni. Rasmus skuldi flyta av landinum, og hevði í tí sambandi viðmælt meg sum nýggjan vert. Ikki sørt at hetta kendist sum ein álitisváttan. Eg tók við, og valdi við samtykki frá Rasmussi at halda fram undir sama navni: Rokkstovan.

Tey trý árini eg var vertur, vóru spennandi og mennandi, og sæð í bakspeglinum vil eg siga, at alt í alt var tað altso Rasmus, ið átti Rokkstovuna. At eg slapp at sita við róðrið í eina tíð, er í roynd og veru eitt gott dømi um hansara áðurnevndu rúmligheit.
Tá eg fór undir at gera sendingar, vóru ráðini frá Rasmussi eittans: "lat altíð innihaldið í sendingini endurspegla tað, ið tú sjálvur ert upptikin av tónleikaliga um dagarnar". Hetta tók eg til mín.
Eitt skifti á sumri í 2006 deildust vit um at gera sendingina, og eg minnist serliga aftur á eina sersending, ið einans snúði seg um ein av okkara felags yndisbólkum, nevniliga Tool.

Tað hoyrir við til søguna, at Rasmus flutti av landinum í 2006, tí hann fegin vildi royna at fóta sær uttanlands. Rasmus var samkyndur, og at vera opið samkyndur í Føroyum hevur inntil fyri heilt kortum verið ein sera einslig tilvera. Eg minnist væl, tá Rasmus kom úr skápinum. Ikki vóru tað mong, ið vóru alment samkynd tá.

Rasmus longdist heimaftur, og flutti tí heim á sumri í 2006. Tá var tað, at vit gjørdu nakrar sendingar saman. Á heysti í 2006 gjørdist Rasmus miðdepil í einum harðskapsmáli í miðbýnum í Havn, og tá hann fór í miðlarnar við hesum og var at síggja á forsíðuni á Dimmu, fekk hann morðhóttan sendandi. Rasmus breyt saman og var innlagdur á psykiatrisku deild. Sannleikin av tí heila er, at hetta setti hol á eina gongd, ið ikki fekk sín enda fyrrenn í plantasjuni í Havn í farnu viku, tá Rasmus loksins fann sítt friðskjól.

Hetta er nívandi at hugsa um. Rasmus var eitt fantastiskt menniskja og eitt lívgandi ískoyti til føroyska samfelagið. Søgan hjá honum er eisini søgan hjá okkum øllum, og vit hava skyldu til at fyrihalda okkum til hana. Hvønn veg skal tað bera? Hvønn veg vilja vit hava Føroyar at førka seg í framtíðini?

Rasmus var sálarliga viðbrekin, og hevði alt annað enn tørv á hatska og trongskygda tónanum, ið møtti honum hetta lagnukvøldið fyri seks árum síðani. Men sjálvandi var hetta ikki øll søgan. Rasmus fekk ein tungan sálarligan róður, og nógv hevur óivað staðið á; hjá Rasmussi sjálvum, hjá familju og avvarðandi, hjá vinfólkum.

Sálarsjúka er als ikki nakað óvanligt fyribrigdi, men kann vera torfør at fyrihalda seg til. Eitt eg tíðum hugsi um viðvíkjandi sálarsjúku er, at hon er abstrakt og konkret um somu tíð. Abstrakt uppá tann mátan, at tað ikki er ein "sjónlig" sjúka sum ein brotin armur t.d. er tað. Konkret uppá tann mátan, at hon viðvíkur okkara persóni og psyku; sjálvum kjarnanum í okkara samleika og veru. Løgið. Eg dugi ikki serliga væl at lýsa tað, men Rasmus hevur gjørt eina rámandi video um evnið.

Sangur og video eru ognað minninum um Rógva Jacobsen, ið var vinmaður hjá Rasmussi. Eg spældi saman við Peturi og Benjamini til jarðarferðina hjá Rógva, og minnist at Rólant í Skorini í síni talu tosaði um menniskjasinnið sum eitt pendul. Hjá summum okkara gerast mentalu sveiggini somikið ógvuslig, at vit ikki klára at standa ímóti longur, og fara útav eggini.

Síðani eg flutti niður at lesa, havi eg ikki fylgt líka væl við tónleikaligu leiðini hjá Rasmussi, og vit hava heldur ikki sæst líka nógv hesi seinnu árini. Seinast vit tosaðu saman var í januar í ár, tá eg spældi konsert í Perluni. Hann lat væl at, og tað fløvaði at hoyra hansara vinkul uppá tingini. Í sama viðfangi hugsaði eg, at tað var løgið/spell, at vit ikki høvdu tosað meira saman. Í summar sá eg lítið til Rasmus. Tíverri.

Tað er hart at ásanna, at ein ikki fær høvi at práta við Rasmus aftur, og fregnast um leyst og fast. Ein bólkur, ið vit plagdu at práta um, og sum bæði Rasmus og eg hava spælt í Rokkstovuni millum ár og dag, var kanadiska post rock kollektivið Godspeed You! Black Emperor. Tey hava júst givið út nýggja plátu, aftaná at hava ligið í dvala í næstan 10 ár. Eg hevði so hjartans fegin vilja vitað hvat tú heldur um plátuna, Rasmus! Hoyrt tína meining!

Alt hetta verður av ongum. Rasmus hevði so ótrúliga nógv í sær, og tað kennist blóðskeivt. Rasmus var ein av okkum.

Tíbetur er nógv listarligt tilfar til eftir Rasmus. Allar tær útgávurnar og upptøkurnar, ið hann átti sín leiklut í, og øll tann ørgrynnan av tilfarið, ið liggur á netinum. Tað ljóðar kanska sum ein klisjé, men eg finni ein ugga í at Rasmus hevur latið allan henda tónleikin frá sær, og at ein partur av honum livir víðari. Vit hava høvi at orientera okkum í tilfarinum, ið hann lat eftir seg. At fara í holt við tað, er sum at fara í holt við eitt puslispæl, ið ongantíð verður liðugt. Soleiðis eru treytirnar. Rasmus hevði sína egnu rás á Youtube við hóskandi heitinum Rokkstovan. Har ber til at byrja.

Góði Rasmus, í klippinum omanfyri um sálarsjúku tosar tú rørandi um "vakurleikan, ið er allastaðni allatíðina". Hetta fær meg at hugsa um nøkur vers úr Bíbliuni, og eg hopi at tað er í ordan við tær, at tey koma við í hesi orðini, ið eg skrivi tær til minnis:
"Eg sá strevið, ið Gud hevur givið menniskjabørnunum at pøsa seg við. Alt hevur Hann gjørt vakurt á tíð síni, ja, ævina hevur Hann lagt í hjarta teirra, tó so, at menniskjað fatar hvørki hitt fyrsta ella hitt síðsta av tí, ið Gud hevur virkað." -Prædikarin 3:10-11.

Tann Gud, ið verður lýstur í hesum versinum er rættiliga ófatiligur, men hann er við Jesusi eisini óendaligur kærleiki. Tú vart honum líkur: opin og rúmligur og nærverandi. Eg eri takksamur fyri at hava kent teg.

Tankarnir eru hjá tykkum avvarðandi hjá Rasmussi. Familjan, tey nærmastu, vinfólkini. Øll, ið hava livað so tætt uppá hetta skínandi og skapandi menniskja, ið hevur rørt so mong okkara.

Hvíl í friði.

9/14/12

Bat For Lashes: "Laura"

Nice song. The lead single from her last album was "Daniel". It was about Daniel Carusso, the main character of Karate Kid. I'm kind of hoping this one is a reference to Laura Palmer of Twin Peaks. It would be a cool continuation. Not sure about it though...




9/11/12

Mmm Skyscraper I Love You



Despite Copenhagen's relatively flat skyline this song perfectly sums up what it's like being back in the city. Buzzing with life and machinery and myriads of people going about their business.

Underworld reminds me of Aphex Twin and Plastikman. It's groundbreaking early 90's techno/house/electronica stuff that still feels fresh. The sound is definitely of its time but it doesn't sound dated. Or: we haven't quite figured out yet what this language means. Things move fast in the electronic scenes. As they also tend to do in urbanity. At least that's what it feels like.

Moving on.

8/20/12

B-sides

I released my first ever single last tuesday. A dream come true. Always wanted to release music in this format. Not only because it's a nice way to split things up a bit while being an obvious warm up for the full album, but also because I'm simply a fan of the b-side.

B-sides are cool. They often carry a slightly alternate history of a band or artist. Often they don't fit within the story arc or overall mood of the album and are therefore relegated to the single or EP release as b-sides. This doesn't necessarily have anything to do with quality, as many b-sides are truly brilliant pieces of music that just happen to not end up on the album or the A-side of a particular era in a band's history.

One of my favourite b-sides is "Rain" by The Beatles which was the b-side to "Paperback Writer". It's a brilliant piece of 60's rock songwriting with some slightly psychedelic flourishes. Somehow you hear why this song didn't become an A-side but it's still a really great track. A delightfully "sloppy" recording and regarded by many to be the best b-side ever recorded by The Beatles:


Another favorite is the "Street Spirit (fade out)" single by Radiohead. Not only is it a stunning lead track, it also contains two really strong b-sides: "Talk Show Host" and "Bishop's Robes". "Talk Show Host" ended up on the Romeo & Juliet soundtrack in a slightly remixed version (courtesy of Nellee Hooper) and "Bishop's Robes" chronicles Thom Yorke's not-so-happy school memories. Most bands would kill to have such material on their albums but Radiohead could afford to put this amazing stuff out as b-sides:



A similarly great example of a single containing b-sides that follow up on the mood of the A-side is  "With Or Without You" by U2 which has "Walk To The Water" and "Luminous Times (Hold On To Love)" as its b-sides. I read somewhere that for a while U2 intended The Joshua Tree to be a double album and you can somehow hear those traces:



Then there are b-sides that become worldwide hits far surpassing everything their original A-side ever did. A class example of this is Gloria Gaynor's disco anthem "I Will Survive"; originally released as the b-side to a Righteous Brothers cover song.


And while we're at it I would like to point you in the direction of my new single "The Road". You can stream the tracks below and buy them as high quality mp3 downloads here. Thanks for reading + listening!


8/11/12

Roskilde '12 bloggur - 1. partur

Bruce Springsteen á Orange! Mynd: Solveig H. Olsen
Nú er longu ein mánaði síðani enn ein megnar Roskilde festivalur fór afturum bak. Eftir loknan festival settist eg at skriva nakrar tankar niður um tær mongu tónleikaligu upplivingarnar. Av tí at eg seinasta mánaðin havi verið so skundmikil í øðrum høpi, hava stundir ikki verið at skriva hetta liðugt fyrrenn nú. Afturat tónleikaligu upplivingunum skal nevnast, at veðrið var framúr, at vit búðu í einum deiligum leiri, og at alt líkasum gekk upp í eina hægri eind. Orange feeling rópa tey tað.

At vera á festival snýr seg líka nógv um tað, ið ein ikki fær við, eins væl og tað, ið ein hevur stundir til at kasta seg útí. Hvat upphitingarnøvnunum á Apollo pallinum viðvíkur misti eg tvinni nøvn: Raske Penge og Klumben, ið spældu meðan EM finalan var, og Kúra, ið spældu meðan eg hevði ørindi í Keypmannahavn.

Ghostigital
Triðja upphitingarnavnið, ið eg hevði sett feita striku undir, fingu vit tó við: íslendsku Ghostigital spældu mikudag eina so passaliga skítsvaka konsert á Apollo pallinum. Eg hoyrdi teir fyrstu ferð á einum so aparte stað sum Galleri Ribarhús í Fuglafirði fyri eini 7-8 árum síðani.

Tvinnir mans eru við í Ghostigital: sangarin, róparin, rapparin, yrkjarin og listamaðurin Einar Örn (til vinstru á myndini omanfyri), og prodjúsarin og diskarin Curver (til høgru á myndini).
Curver er meistari í at evna til beats, ið leita sær íblástur úr bæði hipp hopp, dub og techno. Umframt prodjúsaraleiklutin hevur hann eisini vokal-effektir um hendi: ein ørgrynna av delay og echo effektum verður løgd á røddina hjá Einari gjøgnum framførsluna, og tá hetta riggar allarbest er talan um eina imponerandi intuitiva samrenning millum teir báðar.

Frontmaðurin Einar Örn arbeiðir nógv við improvisatión í síni framførslu. Henda dagin stóð sólin t.d. inn á pallin, og burturúr teirri banalu sannroynd at hann tískil ikki sá áhoyrararnar serliga væl, og at tað eisini var heitt, manaði hann fram ein sannan vevna av frásøgnum og tankamynstrum, ið nortu við bæði surrealismu, dadaismu og gott gamaldags rock'n'roll.

Einar Örn var á sinni annar sangarin í Sugarcubes saman við Björk. Tískil var tað ein ikki sørt poetisk heild í at síggja Ghostigital fyrst og Björk síðst. Björk endaði festivalin á Orange sunnukvøldið, og tað var snøgt sagt ein piss hamrandi feit konsert. Nýggja plátan og app'in Biophilia var snúningsásurin, men gimsteinar úr diskografiini sluppu eisini við. Eitt nú var tað ein sonn gleði at leggja oyru til Homogenic klassikarar sum "The Hunter" og "Joga".

Björk á Orange. Mynd: Solveig H. Olsen
Björk hevði eisini eitt mega feitt og minimalt setup við sær: eitt íslendskt gentukór, ein teldunørd, og ein percussionist. That's it. Djúpir bassklangir og beats, gentukór og undurfulla røddin hjá Björk. Einki meir tvætl. Alt gekk upp í eina hægri eind, og handan pallin sóust væl frágingnar animatiónir, ið høvdu samband við sangirnar og heildina. Og so var fýrverk og ein tesla coil (!) fyri rest. Handan kvinnan er eitt totalt flogvit, og eitt hitt størsta listafólkið í norðanlondum (just sayin'). Hon og Einar Örn hava røtur í íslendska punk listaumhvørvinum í 80'unum, og gleðiligt er at síggja at hesin heilt serligi útnyrðingsvillskapurin enn er á lívi.

HÓSDAGUR
Ímillum Ghostigital og Björk hoyrdu vit tó eina rúgvu av konsertum. Hin fyrsta á sjálvum festivaløkinum var The Shins. The Shins eru eitt sindur sum eitt amerikanskt indie Frændur. Ella, tú veitst. Eg havi altíð droymt um at skriva handan setningin, so eg veit ikki um hann er forseraður. You decide. The Shins geva út á Sub Pop og teir hava eisini ein sovornan Sub Pop 00'ara gittarindierockpopp klang. James Mercer dugir at skriva løg, og øll spæla væl. Men tað er heilt ólukksáliga skikkiligt hjá teimum. Ov skikkiligt. Eg haldi egentliga ikki at teir eru so forferdiliga fantastiskir, sjálvt um allar tær "røttu" alnetspublikatiónirnar hava roynt at fortalt mær tað í nøkur ár nú.

Næsta konsertin hetta kvøldið var ein av teimum, ið eg gleddi meg mest til frammanundan: The Cure. Eg havi sæð teir einaferð fyrr, og tað var á Orange í 2001. Tað ferðina var talan um eina fantastiska konsert, har eg skilti hví teir eru post-punk legendur. Men konsertin hesuferð var ein fløt og langdrigin uppliving. Fyri tað fyrsta spældu teir aaaaaaalt ov leingi. Skil meg rætt: eg havi einki ímóti longum konsertum um orkan og nærveran er tilsvarandi. Tað var hon ikki hesuferð. Konsertin var alt ov misjøvn: okkurt riggaði og okkurt var líkamikið. Best var "One Hundred Days", ið er byrjunarlagið av Pornography frá 1982. Og tað var eisini feitt at hoyra "Lovesong", "Pictures of You" og "Lullaby" av Disintegration (1989).

The Cure. Mynd: Solveig H. Olsen
Størsti trupulleikin var ljóðmyndin hjá bólkinum: tað er okkurt hálvgum perverst í at síggja livandi post-punk ikon standa og føra seg fram sum ein búksíður stadion-dinosaurur. Bombastiskar another-day-at-the-office popp rock trummur, kavmogin "digitalt" klingandi keyboard ljóð, og so lead gittaristurin Reeves Gabrels, ið einki hevur at gera undir liðini á Robert Smith. Hóast hann áður hevur brillierað saman við David Bowie, so má eg staðfesta at hann stinkar í The Cure. Fresi solo'ir, porno wah og umfatandi whammy bar ekvilibrisma er ikki ordiliga sakin, tá man skal geva eitt boð uppá hvat The Cure hava at týða anno 2012. Robert Smith var tó kul. Bassleikarin Simon Gallup tað sama. Men eg skilji ikki ordiliga hví teir blíva við at spæla. Lat okkum heldur hava pláturnar og minnini í frið. Vit fóru faktiskt avstað undir fyrsta eykasettinum. Tímdu ikki meir. Tað hevði eg aldrin trúð.

Allar súðir vóru tó ikki syftar hetta hóskvøldið, tí yviri á Arena spældi amerikanska Janelle Monáe upp til mæta popp/soul/r'n'b veitslu. Hóast konsertin á mangan hátt var ein endurtøka av hennara ekstremt væleydnaðu debutkonsert á Roskilde í fjør, so var tað ein upptúrur at hoyra hana aftur. Karismatiska Janelle syngur ótrúliga væl og stendur í besta James Brown stíli á odda fyri einum feitum backing orkestri. Tónleikaliga sipar hon til sína egnu søgu við at spæla coverløg av bæði Jackson 5, Prince, Stevie Wonder o.s.fr. Hennara egnu løg eru eisini feit, og so hava pláta og konsept eitt sci-fi element yvir sær. Alt í alt ein kulur artistur, har fortíð og framtíð renna saman.

Sci-fi elementið helt fram yviri á Orange, har kvøldsins síðsta navn var superkvartettin Apparatjik. Við manning úr Mew, Coldplay og A-ha er talan um royndar tónleikarar. Apparatjik var eitt rúmdarsligt show við nógvum ymiskum elementum: rock konsert, DJ sett, installatiónslist, klædnasniðgeving, koreografi, animatiónslist o.s.fr. Eitt stuttligt boð uppá hvat Orange pallurin kann bjóða, og hvat framtíðin evt. hevur at bjóða. Ein fínur háttur at enda eitt kvøld.

Apparatjik høvdu einki minni enn ein sveimandi fugl við á pall! Fuglurin var festur í veirar upp undir loftinum, og tað sá rúmdarsliga vakurt út, tá hann fór á flog. Mynd: Solveig H. Olsen.

FRÍGGJADAGUR
Dagurin byrjaði væl við frálíkum cowboy/stoner/banditta rocki frá amerikonsku kvartettini Red Fang úr Portland, Oregon, ið spældu á Odeon pallinum. Teir tóktust vælupplagdir og spældu eina orkumikla rock/metal konsert. Hóast konsertin var avbrotin mitt í orsaka av nøkrum so amatørsligum sum streymsviki (!), so vóru teir feitir. Streymsvikið var ikki teirra skyld, men Roskilde'sa. Ringur stílur.
Peppan til Red Fang. Mynd: Solveig H. Olsen
Næst á skrá vóru Gossip á Orange. Eg havi sum so onga meining um Gossip, og tað havi eg framvegis ikki. Ella; tað var rættiliga líkagyldugt fyri mítt viðkomandi. Tey spældu, og tað var tað. Spældu ikki serliga væl, heldur ikki serliga illa. Tykist eitt sindur sum um tey høvdu okkurt serstakt, tá tey byrjaðu, men hava mist pippið á leiðini.

Av tí at vit vildu sleppa í fremra pittin til Jack White, og stóðu í kø á Dyrskuepladsen, hoyrdu vit eisini The Cult. Tað var ein kavrotin konsert, har sangarin brillieraði í at siga fornermaði ting við áhoyrararnar, tí hesi ikki vóru nóg við uppá tað. Well, flestu fólk hava einki forhold til pub rockin hjá The Cult, ið var stórur í 80'unum, men hevur lítið uppá seg í dag. Droppa tað, mister.

Tað loysti seg tó at standa í kø, tí Jack White var fullkomiliga uppi at koyra. Saman við frálíka kvinnuliga (!) backing bólkinum The Peacocks spældi hann eina superfeita konsert við tilfari frá nýggju soloplátuni eins og einum hollum úrvali úr sínum eftirhondini imponerandi rúgvusmikla sangskatti.
Jack White & The Peacocks. Mynd: Solveig H. Olsen
Tónleikararnir leiktu hegnisliga á trummur, kontrabass, tangentar, kór og steel guitar. Steel guitarleikarin eitur Margrethe "Maggie" Bjørklund, og kemur faktiskt úr Roskilde. Tær vóru allar ekstremt kular, og hugtakandi var at síggja teirra síðu hársnið rysta og bleiktra afturvið garrvilla tónleikinum. Bass- og trummuleikarinnurnar høvdu svart hár, keyboarddaman hevði reytt hár, steel guitar daman hevði ljóst hár...og mitt á pallinum stóð hin ævigt intensi Jack White og bar fram sang og tekst. Feit konsert, ið kláraði at leita seg upp í mín persónliga topp 3. Meir um tað seinni.
Hegnisligt og snotiligt! Mynd: Solveig H. Olsen.
Tá hundratals nøvn spæla á sama staðið yvir bert fáar dagar, slepst ikki undan sonevndum "overlaps", tvs. at nøvn spæla samstundis ella inn yvir hvønn annan. Sostatt mátti eg hetta kvøldið við ringum tannabiti veitra farvæl til Lee Ranaldo á Odeon, ið byrjaði einans hálvan tíma áðrenn Jack White. Lee Ranaldo er annar gittarleikarin úr Sonic Youth, og hann hevur fyri kortum útgivið eina frálíka soloplátu.

Eftir Jack White gekk leiðin innar í júst Odeon teltið, har svensku Niki & The Dove spældu eina fína popp konsert. Tó vóru vit vorðin lin um hetta mundið; tað var vorið seint og vit høvdu verið tíðliga á fótum tann dagin. Tískil fóru vit avstað einar 3/4 inni í konsertini, og oman í leirin at leggja okkum.

Hetta var 1. partur. 2. partur kemur heilt skjótt, og tá verður hildið áfram innar í leygardagin og sunnudagin á Roskilde '12.

6/28/12

Thoughts on music #12 (Simon Reynolds)

Simon Reynolds
"A final, emotionally ambivalent thought about the difference between rock and its post-. Let's consider the Stones' "Gimme Shelter", described by Greil Marcus as the greatest piece of recorded rock'n' roll ever (I agree). Consider specifically the all-too-brief instrumental prequel, the way Keith Richard's soliloquy of a solo conjures a shattering pitch of ecstatic anguish and longing. For a multitude of reasons, the historical conditions that made "Gimme Shelter" not just possible, but of oracular significance, are gone; not only has rock's grand narrative petered out into a delta of microcultures, but the possibility of writing a redemptive narrative itself seems to be fading. A post-rock band would take that intro's appalling poignancy, loop it, stretch it out to six minutes or more, turn it into an environment. Because that limbo-land between bliss-scape and paranoia-scape, narcosis and nightmare is where we who live under the sign of the post- find ourselves."
-Simon Reynolds, "Post-Rock", Audio Culture (2006) Edited by Cristoph Cox & Daniel Warner (the article originally appeared in Village Voice in 1995 and is seen as the first instance where the term "post-rock" is defined).

This is not a stretched out post-rock reworking but an extended mix nevertheless and those often have their charms:

6/21/12

RoboCop and techno

Movie poster
Quite awesome to see RoboCop last night in Imperial, the biggest cinema screen in Scandinavia. My girlfriend and I went with friends. Great night.

Since I was a kid I've seen this movie countless times on VHS and DVD but this was something special. It's definitely a Hollywood flick with plenty of violence etc. but it's also a really entertaining and intelligent movie. Good on you, Paul Verhoeven.

It's fascinating that the movie is set in a future dystopian Detroit. Detroit was the birthplace of techno in the early 80's when the city was a post-autoindustrial ghost town. Many of the movie's key scenes are played out in what could be abandoned car factories.

The movie doesn't contain many references to techno but there's one nightclub scene which is very relevant. One of the major themes of techno is the relationship between man and machine, and the Murphy/RoboCop cyborg could be said to be a spelled out Hollywood embodiment of exactly that relationship. Also, the way the movie frames themes of mortality and displacement is just brilliant.

Alas, let's bring out a few techno gems. Here's one from 1983. Cybotron were formed in 1980 by Juan Atkins and Richard Davis. Along with Derrick May and Kevin Saunderson, Juan Atkins is seen as one of the founders of Detroit techno. This track is probably electro as much techno but you get the picture. This is early stuff:


Inner City is Kevin Saunderson and vocalist Paris Grey. Kevin is from Detroit and Paris is from Chicago. Interesting, since Inner City's music is a blend of techno and house, and while Detroit is a techno town, Chigaco is most definitely a house town.


The 90's saw the minimal techno come to the forefront and Plastikman is among the genre's progenitors. Richie Hawtin is the guy behind the Plastikman moniker. He was actually raised in Canada right across the border from Detroit. He became a part of the second wave of Detroit techno. Plastikman makes amazing music with drum machines, "acid" bass lines and reverb! Here's "Plasticine" from his 1993 full length debut:


To round things up, here's an interesting little documentary on Detroit and it's music:

Real Scenes: Detroit from Resident Advisor on Vimeo.

5/31/12

Viva La 200!

Fyri nøkrum vikum síðani kom ein genialur pakki inn um dyrnar. Innihaldið í umrødda pakka var einki minni enn nýggj pláta frá 200: Vendetta, sum LP og CD+DVD. Ikki hissini.

200 spæla her í Keypmannahavn - í Loppuni á Christiania - í annaðkvøld, fríggjakvøld 1. juni. Loppen er mítt yndisspælistað í býnum, og harafturat eri eg boðin at venda plátum á konsertini. Herligt og eitt gylt høvi at siga nøkur orð um nýggju plátuna (og nei, eg ummæli ikki, eg viðmæli. Ella; tak tað sum tú vilt).

V'ið í Vendetta sipar sjálvsagt til at hetta er hin fimta útgávan hjá bólkinum, men tað sipar eisini til longdina á upptøkunum, ið einans tóku fimm dagar (!). Projektið er nevniliga rættiliga dogmu kent. Menn fóru í studio í fimm dagar, og that's it.

Arbeiðsgongdin er skjalfest í feita heimildarfilminum Viva La Vendetta eftir Sakaris Stórá. Hetta ger Vendetta til eina serstaka útgávu, har arbeiðsgongdin er vorin partur av úrslitinum, og filmur og pláta gerast eina og sama sak. Filmurin er plátan, og plátan er filmurin. Haldi ikki at tað gevur meining at skilja tey bæði frá hvørjum øðrum. Tað er feitt.

Hetta við making of - at dokumentera kreativar prosessir meðan tær henda - er nevniliga ein genial leið, ið átti at verið troydd meir í føroyskum tónleiki og listalívi generelt. Kudos til innvolveraðu partarnar fyri at gera tað hesuferð!

Eitt eyðkenni við filminum er, at hann er sera reflekterandi. Hóast hann einans fevnir um fimm dagar, inniheldur hann eina rættiliga intensa revurdering av hvat 200 er fyri nakað. Teir tríggir Niels, Mikael og Uni seta spurning við sín egna leiklut, og tað tykist bæði sunt og gott. Teir halda ikki á bara fyri at halda á, men umhugsa og stinga út í kortið. Ikki sørt at ein kundi hugsa sær líknandi mannagongdir frá landsins leiðslu...
Klár at fara undir nálina. Vakurt er!
Plátan inniheldur 10 skeringar, og er 25 minuttir til longdar. Í fyrstuni helt eg at hon var nakað skjótt yvirstaðin, men hon veksur fyri hvørja lurting, hóast stuttu spælitíðina. Hetta er ein komprimeraður dosis av 200, ið varð til yvir fimm dagar. Einki meir tvætl.

Fyrsta lagið, ið var at hoyra í miðlum var "Við Love Skulu Vit Land Byggja". Lagið heintar íblástur og vibratiónir frá amerikanska soul tónleikinum, eins og eg haldi meg hoyra eina heilsan til ditto amerikansku duo'ina The Black Keys.
The Black Keys spæla feitan retro rock við einum soul dismi omaná, og eru partur av teirri garasjurock siðvenjuni, ið 200 mangan hava sipað til tónleikaliga: The White Stripes, John Spencer Blues Explosion, The Cramps, Suicide....Ein rock'n'roll æðr í amerikanska tónalandslagnum, hvørs mýtologiski upprunafigurur er Elvis. Tað gevur meining, tú.

Hini løgini eru tó harðari og meira hard- og punkrock kend. Tær klassisku riff rock dygdirnar eru afturvendandi í universinum hjá 200 - Rage Against The Machine, AC/DC, Motörhead - og ein hevði ikki viljað tað øðrvísi! 200 er heilt einfalt feitasta riff maskina vit hava í føroyskum tónleiki. Tí er tað eisini herligt at hyggja eftir filminum, og síggja Mikael Blak ganga og finna uppá ónd riff á einum øgiliga ó-óndum sponskum gittara! :)

Aftaná at "Punkurin frá helviti #5" kemur brakandi frá byrjan, veitir "Eg Ákæri (Fokk Jú!)" eina góða declaration of intent fyri plátuna: "Eg ákæri landsins leiðarar fyri at vera nakrir gimpar, og redusera Føroyar til at vera ein danskan blindtarm. Fyri bláoygt at halda, at teir kunnu steðga prosessini, Eg ákæri tykkum fyri landskaðiligt virksemi".

"Makka Rætt" er eitt prik til Helga Abrahamsen, ið á fjesbókini skræddi seg um, at aðalstjóri dittaði sær at vera tilstaðar til almennan fund í Vágsbotni. Tá fólk funnust at hesum, noktaði hann enntá at draga í land! Fullkomiliga burturvið. Frásøgufólkið í sanginum er hin dikterandi øðrvitisknokkurin av einum valdsharra, ið hóttir og blakar um seg við ordrum: "Eg haldi, eg sá teg niðri á vaglinum, Eg haldi, tú vart við í mótmælunum, Smakka mína munnkurv, Tú skalt akta meg - eg bestemmi her!" Tónleikaliga er lagið ónt og marsjerandi, ja næstan Rammstein'skt í vavi, og vekir assosiatónir til fasismu og búrkroppaveldi. Snøgt sagt genialt.
Teir stinga út í kortið. Frá vinstru: Uni, Niels og Mikael. Úr filminum Viva La Vendetta (Stórá, 2012)
Annars er ikki langt frá at "Brúka Tína Makt" er besta lagið á Vendetta, saman við "Við Love Skulu Vit Land Byggja". Tey bæði eru mitt á plátuni, og mynda sostatt bulin á henni. "Brúka Tína Makt" er bygt yvir eitt endurtakandi riff, ið koyrir gjøgnum allan sangin, uttan at gerast keðiligt. Tað situr væl. Teksturin er ein áheitan til tín og mín um at brúka okkara makt við at brúka meira kjaft! Lagið veksur spakiliga mótvegis einum klimaksi, og eitt "Hey! Hey! Hey! Hey!" herróp verður tjantað afturvið. Sera effektivt.

"Til Lukku" er eitt revsandi punk skot til tey, ið ikki vilja kennast við aktuella stýrið, ið tey sjálvi hava verið við til at valt. "Miðfingurin til Miðflokkin" skuffar ikki í mun til heitið, og heitislagið "Vendetta" tekur samanum politiska tíðarandan (ella mangul uppá sama) í 2012.

Tó er ikki fullkomiliga leyst og liðugt eftir hetta, tí sum rosinan í pylsuendanum kemur "B-A-D-H", ið á ein hátt gerst umboðandi fyri revurderingina av 200. Frí improvisatión yvir akkordirnar Bb-A-D-H á einum kitschuttum 70'ara stovurorgli, komplett við bossanova, rumba og tango rútmum. At upptøkan er improviserað, sæst í filminum. Einki uttan akkordraðfylgjan er lagt til rættis frammanundan.
Sangurin er risikabul, men poengið stendur við: "B-A-D-H" er líka fram eftir fummum, kiksaður og tilvildarligur sum samgongan, ið hann tekur navn eftir. Ein í 200 høpi nýggjur háttur at gera politiska satiru við tónleiki, og ein endurskoðan av hvussu teir kunnu bera seg at við hesum.

Í tí sambandi fari eg at hugsa um eitt, ið Kinna Poulsen skrivar í sínum frálíka ummæli á listablogginum: "...200 er í grundini ikki nakað punkorkestur. Í øllum førum ikki, um vit hugsa um subkulturella fyribrigdið við sama heiti í sjeytiárunum". Eg skilji hvat meint verður við, men havi hug at leggja afturat, at navnframasti enski punk bólkurin tá í tíðini var Sex Pistols, hvørs umboðsmaður æt Malcolm McLaren. Hann gekk á listaskúla síðst í 60'unum, og við íblástri frá situationistunum frá miðskeiðis í 20. øld, lanseraði hann Sex Pistols sum liður í eini størri ætlan. Situationistarnir brúktu m.a. subversión (at venda tingini á høvdið), sjokk og spektakul til frama fyri síni endamál. Í tíðarinnar bakspegli vað tað í roynd og veru hetta, ið var tað mest slóðbrótandi við Sex Pistols, meðan tónleikurin hjá teimum ljóðar alsamt meira konventionellur.

Eg veit ikki um lýsingarmaðurin Niels A. Galán hevur lisið Guy DeBord og co., men eg síggi so onkrar paralellir millum hann og McLaren. Niels og hinir í 200 duga sítt hvat viðvíkur subversión o.s.fr. Tó, ikki neyðugt at lesa óneyðuga nógv inn í júst hetta.
Vendetta LP, Vendetta CD+DVD og...Black Mamba og Tarantino!? :-)
Eitt annað eg legði merki til, nú eg í sambandi við Vendetta gjørdi eina ferð gjøgnum tær fimm 200 pláturnar higartil, er, at hetta er sum at lurta eftir afturvendandi viðmerkingum til samfelagsstøðuna.
Tað sæst og hoyrist týðiliga, hvussu 200 hesi seinastu 10 árini so líðandi hava flutt seg frá einum relativt løttum og skemtiligum tóna yvir í alsamt hvassari og vreiðari samfelagsrevsan. Føroyar er á einum heilt øðrum stað í 2012 í mun til 2001, og tað er synd at siga at tað hevur gingið rætta vegin sæð í einum 200 optikki.

200% (2001) er satt at siga framvegis tann stuttligasta og eisini tann minst óða 200 plátan, men í 2001 var støðan ein onnur; fullveldislandstýrið sat enn við stýrisvølin, hóast stígur var komin í samráðingarnar. Viva La Republica (2005) ljóðar enn sum áður ólukksáliga væl, og brakar sannførandi úr hátalarunum frá fyrsta sekundi. Ikki langt frá, at hetta er teirra magnum opus. Graceland (2006) var uppaftur óðari, ljótari og skitnari. Her var vend komin í politiskt, og tað sá ikki gott út. Stokkhólmsyndromið (2009) var eitt boð uppá eina eitt sindur meira búna og eisini rættiliga seriøsa 200 plátu. Kanska merkt av miseydnaðu CHE samgonguni ("Fingrarnar Vekk" var eitt beinleiðis skot til Tjóðveldið).

Nú hava vit so fingið Vendetta, og persónliga fegnist eg um at sleppa at leggja oyru til enn ein umgang av gittara, bassi, trummum og grefligum kjaftasliti, tí tað sigur mær so frægt sum, at alt ikki er tann bera doyvandi líkasæla á teim átjan oyggjunum í útnorðuri. Tað kann vera, at amatørisman sleppur at hórreiggja sær á politiska pallinum, men har finnast øki í samfelagnum, har hon ikki sleppur framat. Fokk nei!

Vendetta er úti á LP og á CD+DVD og eg viðmæli tær at fáa fatur í the whole shebang, tí soleiðis roynist hon best!

5/22/12

Til minnis um Donna Summer 1948-2012

Donna Summer 1948-2012
Hósmorgunin í farnu viku andaðist amerikanska songkvinnan Donna Summer, 63 ára gomul. Eins og Adam Yauch, ið eg skrivaði nøkur orð til minnis um í mínum seinasta bloggi, stríddist hon við krabbamein. Tað var ikki ætlanin at gera eina hálvgum bloggrøð burturúr minningarorðum, men aftur hesuferð kann eg ikki bæra mær at festa nøkur orð niður.

Donna Summer hevði sína stórheitstíð innan disco. Eitt eyðkenni við disco vóru sonevndu disco diva'irnar - Gloria Gaynor, Donna Summer, Grace Jones v.fl. - harav Summer helst var hin kendasta, og enntá var skýrd "The Queen of Disco".

Sum kunnugt gjørdist Adam Yauch við Beastie Boys kendur innan hipp hopp. Hipp hopp og disco hava søguliga sæð fingið øgiliga ymiska móttøku. Hipp hopp vaks spakuliga fram yvir fleiri ártíggju; í 70'unum sum eitt spírandi undirgrundsfyribrigdi, í 80'unum sum eitt vaksandi ungdómsfyribrigdi, og í 90'unum sum eitt definerandi globalt mótafyribrigdi. Til samanberingar kom disco øgiliga skjótt í heimin; var so at siga ikki til í 1970, tók síni fyrstu skjótu fet yvir bert fá ár, og náddi longu í 1979 einum fyribils klimaksi.

Henda skjóta ferðin upp á ovastu mainstream rók gav eisini baksláttur longu sama ár, tá sonevnda "disco sucks!" bylgjan tók dik á seg. Í Chicago var skipað fyri einari "Disco demolition night", har hópur av disco plátum var koyrdur í ein kassa og sprongdur í protest! Óðir rock fjepparar illneitaðust inn á henda nýggja tónleikin, ið ikki bara hevði tikið uppmerksemið til sín, men eisini var "yvirfladiskur" og "óautentiskur".
"Disco Sucks Riot", Comiskey Park, Chicago, 12. juli 1979
Legg afturat hesum, at hipp hopp rættiliga tíðliga fekk bøkur skrivaðar um seg, og altíð hevur vakt ans fyri sosialt orienteraðum tekstum, og at disco til samanberingar ikki hevur fingið seriøsa søguliga viðgerð fyrrenn nýliga, og harafturat altíð hevur havt umdømi sum ein tónleikasstílur, ið hálovar yvirfladu, glamour og tómari njótan, og tú hevur snøgt sagt at gera við tvey sera ymisk øki innan tónleikin.

Í roynd og veru løgið, tí disco og hipp hopp hava nógv til felags. Síðst í 70'unum og fyrst í 80'unum ferðaðust bæði tónleikarar, framleiðarar og diskarar tvørturum um kámu mørkini. T.d. er vert at hava í huga, at fyrsta ordiliga stóra rapphittið var "Rapper's Delight" hjá The Sugarhill Gang, og at hetta lagið jú var tónleikaliga grundað á "Good Times" hjá disco bólkinum Chic. Tónleikararnir á "Rapper's Delight" spæla eitt identiskt groove sum tað, ið ein hoyrir á "Good Times". Tað er neyvt sama útgangsstøði, og tað var ikki fyrrenn miðskeiðis í 80'unum at hipp hopp av álvara differentieraði seg  við meira rútmiskt ágangandi nøvnum sum Run DMC, LL Cool J, og áðurnevndu Beastie Boys.

Orsøkin til hesa undirstrikingina av ymisku móttøkuni av ávikavist hipp hopp og disco, er tí eg haldi tað sigur nakað um søguna hjá disco. Meðan hipp hopp hevur havt eitt gott umdømi sum verandi kul og í ordan at dáma, hevur disco í nógv ár verið úti í kuldanum. Avskrivað sum yvirfladiskt fjant. Glitrandi glar.

Vend tykist tó at vera komin í. Seinnu árini er ein røð av bókum útkomin, har disco verður tikið upp til seriøsa viðgerð. Nevnast kunnu hin avgerðandi Loves Saves The Day: A history of American dance culture 1970-1979 eftir Tim Lawrence (2003), umframt Turn The Beat Around: The Secret History of Disco eftir Peter Shapiro (2006), og Hot Stuff: Disco and the remaking of American Culture eftir Alice Echols (2009). Harafturat tykist ein endurkveiking at vera komin í disco fatanina í kollektivu poppmentanarligu tilvitskuni.
Disco hipp hopp? Vinyl label til "Rapper's Delight"
Hvar er Donna Summer so í øllum hesum?

Jú, hon var fødd LaDonna Adrian Gaines, og eins og fleiri aðrir aktørar í disco umhvørvinum vaks hon upp innan kirkjugátt, har hon eisini tók síni fyrstu fet á sangleið. Lívið hjá henni var eyðmerkt av eini pendulferð millum born again evangeliskan kristindóm, og eitt image sum altjóða disco drotning, sex súmbol og gay ikon. Hetta seinna var m.a. hjálpt á veg av eini røð av sangum, ið m.a. hálova kjøtiligari njóting. Men eisini av einum plátufelagi, ið fegin vildi marknaðarføra Summer júst á henda hátt, umframt at stereotypiskar og rasistiskt tónaðar fatanir av seksualitetinum hjá svørtum kvinnum í USA eisini spældu sín leiklut.

Síðst í 60'unum fekk Summer ein leiklut í týskari uppseting av hippie musicalinum Hair, og endaði sostatt hinumegin Atlantshav. Hon var gift eysturríkska sjónleikaranum Helmuth Sommer, og hagani fekk hon eisini eftirnavnið við einum anglofilum twisti (hóast tey bæði seinnu vórðu skyld).

Fyrst í 70'unum fór hon undir samstarv við framleiðaratoymið Giorgio Moroder (úr Italia) og Pete Bellotte (úr Onglandi). Teir hildu til í Musicland Studios í München, og í 1975 vendu teir sær til Summer til tess at fáa hana at syngja eitt lag, ið upprunaliga einans var hugsað sum ein demo. Giorgio Moroder hevði lagt til merkis, at "Jé T'Aime...Moi Non Plus" - erotiska duettin millum Serge Gainsbourg og Jaine Birkin frá 1969 - var komin upp á hittlistarnar aftur, og var hugaður at gera okkurt líknandi.
Donna Summer og Giorgio Moroder
Okkurt líknandi spurdist eisini burturúr! Moroder setti seg handan miksarapultin, ljósini í studionum vóru dempaði, og afturvið repetitivt groovandi tónleikinum fór Summer í holt við eina sensuelt stynjandi vokalrundferð, ið sjálvdan hevur sæð sín (innspælda) líka! Seinni segði hon at hon royndi at ímynda sær hvussu Marilyn Monroe hevði borið seg at, um hon hevði sungið sangin.

Giorgio Moroder var somikið nøgdur við endaliga úrslitið, at hann yvirtalaði Summer til at góðkenna innspælingina til útgávu, og hóast hon óttaðist hvat slíkur ljódliga skjalfestur raddar-erotikkur mundi fara at gera við hennara almenna umdømi, játtaði hon treyðugt.
Lagið æt "Love To Love You Baby" og var sent til Neil Bogart, stjóra á Casablanca Records, ið var plátufelagið hjá Summer. Bogart var bergtikin, og heitti á Moroder og Belotte um at gera eitt sonevnt "extended mix" til diskoteks-dansigólvini, og teir so gjørdu. Úrslitið var 17 minuttir langa "extended version" av "Love To Love You Baby". Eitt stórfingið megnarverk, ið fylti alla síðu A á plátuni.

Tá Summer frætti at hon hittaði í USA, var hon fegin. Tá hon frætti, at tað var "Love To Love You Baby", ið hittaði, ógvaðist hon við. Hetta var ikki tað hon hevði ætlað sær. Men hvat ein so annars heldur um "Love To Love You Baby", slepst illa uttanum at lagið var eitt tónleikaligt nýbrot og er uppá allar mátar á høgum støði. Leggjast kann afturat, at innihaldið í sanginum á ongan hátt er niðrandi, kúgandi ella destruktivt. Summer leggur gamaní rødd til kvinnuliga girnd og tráan, men er tað nakað at vera krymputur og bangin fyri?

Hetta var ikki eindømi um brillierandi samstarv millum Summer og Moroder. Í 1977 avrikaðu tey synthesizer drivna valaverkið "I Feel Love", har funky, syntetiskir, Kraftwerk líknandi klangir hitta alsknu soul fraseringarnar hjá Summer. Lagið var partur av konseptplátuni I Remember Yesterday, ið setti ljóð á fýra ymisk ártíggju innan tónleikin. "I Feel Love" umboðaði futuristiska partin, og var eitt boð uppá hvussu framtíðarinnar dansitónleikur fór at ljóða.

Hetta boðið vísti seg eisini at vera óvanliga beinrakið. Sambært David Bowie, ið tá var í holt við at innspæla sína sonevndu "Berlin trilogi" í Berlin í Týsklandi, hevði "I Feel Love" ávirkan longu beinavegin. Hann greiðir soleiðis frá: "One day in Berlin ... [Brian] Eno came running in and said, 'I have heard the sound of the future.' ... he puts on 'I Feel Love', by Donna Summer ... He said, 'This is it, look no further. This single is going to change the sound of club music for the next fifteen years.' Which was more or less right."

"I Feel Love" gjørdist ein hornasteinur - ikki bara í samtíðarinnar disco, men eisini í techno og house sjangrunum, ið tóku seg upp í 80'unum. Enn tann dag í dag - yvir 30 ár seinni - ljóðar lagið futuristiskt og dreymakent.


Í 2007 vóru vit nøkur, ið saman settu gongd á Undirbeat tiltøkini, ið hýstu disking og elektroniskum dansitónleiki. Okkara fyrsti útlendski diskaragestur var Maggi Lego (e.k.s. Hunk Of A Man) úr Íslandi. Hann vitjaði eisini á Ólavsøku árið eftir, umframt á G! Festival í 2009.

Maggi hevur eina øgiliga holla og umfatandi vitan um bæði disco, techno og house tónleik, var við til at stovna tiltikna bólkin GusGus, og er harafturat ein sera fittur fýrur. Einki at siga til, at hann er áhugaverdur at práta við. Eg minnist at vit sótu og prátaðu tað eina kvøldið undir vitjanini í 2008. Maggi greiddi frá hugtakandi røvarasøgum úr síni longu yrkisleið sum diskari í Reykjavík.

Tá hann fyrstu ferð spældi til eitt uttandura rave. Tað regnaði, stroboskop lampurnar bleiktraðu, og fólkini dansaðu. "Tað var eitt fantastiskt kvøld" segði hann og hugdi framfyri seg.

Tá hann fyrstu ferð spældi techno á einum diskoteki í Reykjavík, har hann var "resident DJ" (fastur diskari). Hetta var síðst í 80'unum. Hann hevði frí tað kvøldið, men fór innum at heilsa uppá diskaran, ið var til arbeiðis. Komin innar í diskarabásin spyr hann hin diskaran um hann ikki kann fara eftir onkrum drekkandi til sín? Jú, gamaní. Hin diskarin ferð oman í barrina, men hvat ger Maggi? Hann læsir hurðina til básin.

Tingið var at hetta diskotekið fekk plátur sendandi regluliga úr Onglandi. Disco plátur. Í hópatali. Men í seinastuni var eitt annað slag av plátum byrja at koma úr Onglandi; techno plátur.
Inni í diskarabásinum vóru techno pláturnar lagdar í ein bunka fyri seg. Bunkin vaks, men eingin tordi at røra hann. Eingin av diskarunum visti hvat hann skuldi gera við henda bunkan. Uttan Maggi. Hann tímdi ikki longur at ganga sum ketta um heitan greyt.

Tískil læsti hann diskarabásin, og fór í holt við at spæla burturav techno bunkanum! Eitt lag og annað eftir, og longu beinavegin var dansigólvið fullkomiliga tómt. Hin diskarin, ið var til arbeiðis, var sjálvsagt svakur, og bankaði og bukaði á hurðina, men nei; Maggi gavst ikki so.

Hann helt áfram at spæla techno plátur, og tá nakrir tímar vóru gingnir byrjaðu fólk so smátt at dansa aftur. So líðandi fyltist dansigólvið, og tá kvøldið leið at enda, var dansigólvið fult aftur.
Hetta var søgan um hvussu Maggi byrjaði at spæla techno, og hvussu hetta diskotekið fór undir at hýsa techno, men eg havi eisini illgruna um at hetta var søgan um hvussu techno fekk innivist í Íslandi!
Vinyl label til "I Feel Love"
Prátið kom eisini inn á disco. Maggi er disco nørd av eini aðrari verð. Eg royndi meg við míni tá rættiliga avmarkaðu vitan um disco, og eg fekk m.a. nevnt okkurt um "Hot Stuff" hjá Donna Summer, og at mær altíð hevði dámt tann sangin. Tað geri eg eisini enn, tó at tað hann telist millum meira rock kendu løgini hjá Summer og Moroder.

Tá hugdi Maggi aftur framfyri seg við einum hugsunarsamum eygnabráið, og segði; "Kennir tú hetta her lagið, "I Feel Love"? Tað er eitt fantastiskt lag". Eg visti ikki um eg hevði hoyrt tað, men eg hevði ikki givið tí ans. Skilti á lagnum, at tað fór at loysa seg um eg lærdi tað at kenna. Eg kundi eisini lesa millum reglurnar, at Donna Summer var avgjørt ikki nøkur hvør sum helst, og at hon hevði serligan týdning fyri henda roynda diskaran.

Síðani tá havi eg lurtað og lisið. Um Donna Summer og um disco. Tí disco er øgiliga nógv. Gamaní kom ein filmur í 1977 ið æt Saturday Night Fever. Hann snúði seg um disco, men tað var ein øgiliga stovurein versjón av disco. Disco savnaði upprunaliga tey, ið vóru útskot í samfelagnum. Svørt, latinos, samkynd. Tey, ið ikki sluppu uppí part í seksuellu kollveltingini í 60'unum, funnu ein eyka frígerandi møguleika í disco.

Disco byrjaði sum ein samrenning av nógvum ymiskum - einamest svørtum - tónleikastílum. Hetta fór eg eisini í holt við at hugsa um, tá eg hatta kvøldið í 2008 spurdi Maggi um hann dámdi eitt annað navn frá disco tíðini? Svarið var stutt og greitt "ov hvítt". Tá eg spurdi nærri um hetta, forkláraði hann; "ov stívt...ikki nóg leyst" og gjørdi groovandi rørslur við armunum. Hóast eg haldi tað er best at vera varin við essentialiserandi tosi um rasur í tónleiki, so er nakað um tað. Tað hoyrist.

Tónleikinum á Saturday Night Fever stóðu serliga BeeGees fyri, og hetta leiðir okkum til Robin Gibb, ið eisini andaðist nú ein dagin, meðan eg skrivaði henda bloggin. Friður verið við honum. BeeGees gjørdust á mangan hátt ímyndin av disco. Tríggir hvítir beiggjar, ið vóru uppvaksnir í Avstralia. Tað hevði ikki so nógv við disco røturnar at gera, hóast teir gjørdu góðan tónleik, og vóru væl meira disco enn filmurin.

Fyri at venda aftur til Donna Summer, so haldi eg at hon umboðar mótsetningarnar. USA og Evropa (Týskland). Svart soul og eurodisco. Organiskan sang og syntetiskar klangir. Vaks upp í kirkjuni, gjørdist sex súmbol og disco drotning og var dyrkað av samkyndum báðumegin Atlantshav. Vendi aftur til evangeliskan kristindóm fyrst í 80'unum, eftir at hon hevði fingið nokk av dominerandi plátufeløgunum og disco var vorið ókul. Um hetta mundið skal hon hava sagt niðrandi ting um samkynd, og tað gjørdi hana illa dámda. Men sum sangarin í Erasure sigur í BBC dokumentarini Queens of Disco; "we listened to her anyway". Seinni gjørdi Summer nógv burturúr at bera í bøtuflaka, og sang til fleiri LGBT tiltøk.

Hóast mangt av hesum kann tykjast sjálvmótsigandi, haldi eg at Donna Summer var ein stór listakvinna, ið kastaði seg út í tingini og setti orð og ljóð á tað at vera menniskja. At vera menniskja er at smoyggja sær undan løttum loysnum, og liva við mótsetningunum, kontrastunum, paradoksunum, ja øllum tí, ið mótsigandi er. Hennara lovsangir fluktueraðu millum hitt himmalska og hitt holdsliga, men poengið er at teir vóru verandi júst tað; lovsangir.

Hvíl í friði.

------------

Keldur:
Brewster, Frank & Broughton, Bill: Last Night A DJ Saved My Life: The history of the disc jockey
Echols, Alice: Hot Stuff: Disco and the remaking of American Culture
Lawrence, Tim: Loves Saves The Day: A history of American dance culture 1970-1979
Shapiro, Peter: Turn The Beat Around: The Secret History of Disco

Queens of Disco, BBC dokumentar 2012
The Joy of Disco, BBC dokumentar 2012

5/7/12

Til minnis um Adam Yauch e.k.s. MCA

Adam Yauch e.k.s. MCA 1964-2012
Fríggjadagin andaðist Adam Yauch e.k.s.* MCA, eftir at hava stríðst móti krabbameini síðani 2009. Hann var 47 ára gamal. Saman við Michael Diamond e.k.s. Mike D og Adam Horowitz e.k.s. Ad-Rock myndar hann heimskenda rapp bólkin Beastie Boys, hvørs rót var fest í New York fyri 30 árum síðani. Nógv hevur longu verið skrivað og sagt úr alskyns herðashornum, men eg helt at eg skuldi líka skoyta mínar tankar uppí her á mínum lítla hjørni á alnetinum. So er okkurt eisini á føroyskum.

Um vikuskiftið gjørdist greitt umvegis Facebook og ymsar tónleikasíður, at mong eru merkt av tíðindunum. Eg haldi ein orsøk er at Beastie Boys í avgerðandi mun hava verið við til at seta orð og ljóð á ungdómin og tannárini hjá teimum ættarliðum, ið vuksu upp við teirra tónleiki sum soundtracki.

At siga farvæl er sostatt ikki einans eitt farvæl við rapparan, tónleikaran, listamannin, filmsleikstjóran og filantropin Yauch, men eisini eitt farvæl við ein ungdóm og eitt tíðarskeið, ið ikki kemur aftur. At farin tíðarskeið ikki koma aftur í aftur, er nakað, ið vit øll vita innast inni. Men tað verður líkasum skorið út í papp, tá ein súmbolskur persónur sum Adam Yauch andast í úrtíð.

Eg kann ikki siga, at eg havi verið stórfjeppi av Beastie Boys, men teir hava verið har so langt aftur eg kann minnast, og eg havi altíð sett teir í samband við eina glaða og sterka kenslu, har tað ósannlíka gerst sannlíkt. "Sabotage" var gerandiskostur á MTV, í teirri tíðini tá tann rásin hevði nakað uppá seg. Tað er ikki ov nógv sagt, at akkumuleraða kulheitin í lagnum + video'ini til "Sabotage" plaserar tað í Topp 10 yvir bestu videoløg í søguni hjá MTV. Kanska enntá í Topp 5.

Tann fyrsta Beastie Boys fløgan, ið eg keypti var Hello Nasty frá 1998. Eg minnist hvussu stuttlig hon var at lurta eftir, og hvussu hon vakti tevið eftir at orientera seg víðari í diskografiini hjá bólkinum. Beastie Boys hava altíð snúð seg um stuttleika, orku og yvirskot. Men tað er ikki bara fjant og fjas.

Gamaní kom gjøgnumbrotið við snotty dreingjareyvs rapp rocki a la "Fight For Your Right" av teirri Rick Rubin produseraðu debutini Licensed To Ill frá 1986. Ein útgáva, ið gjørdi teir kendar, men sum eisini lættliga kundi havt ført eina stuttlivda one hit wonder lagnu við sær. Hóast ironi spældi ein sentralan leiklut, vóru mong, ið tóku tekstir og atferð í álvara, og harafturat vóru mong í amerikanska rapp umhvørvinum, ið als ikki sóu virði í teim trimum jødisku dreingjunum úr New York, ið bráddliga breggjaðu sær av harðskapi, rúsevnum, vápnum og konufólkahaturi.

Uppfylgjarin Paul's Boutique (1989) slóg fast, at Beastie Boys vóru annað og meir enn reyp og lótir. Saman við prodjúsaraduo'ini The Dust Brothers megnaðu teir tríggir at framleiða eitt satt meistaraverk innan samplingar baseraðan hipp hopp. Eins og við útgávunum hjá Public Enemy frá sama tíðarskeiði, er hvørt einstakt lag ein sonn rundferð í samplingar-akrobatikki, og tilsamans vera ikki færri enn 105 ymiskir sangir samplaðir á útgávuni. Hóast rúgvusmiklu samplingar-tilgongdina er tónleikurin ikki óruddiligur og óskipaður at lurta eftir. Har er skil í ørskapinum.

Triðja útgávan Check Your Head (1992) legði á meira hondspælda punk bógvin, og peikaði aftur á punk/hardcore røturnar hjá bólkinum, og fjóra útgávan Ill Communication (1994) sementeraði bólksins status sum rapp/hipp hopp superstjørnur við listarliga integritetinum varveittum í øllum góðum.

Ill Communication bar eisini boð í bý um tríggjar eldri, vísari og eitt sindur meira vaksnar harrar, ið tó ikki høvdu mist broddin. Á byrjunarlagnum "Sure Shot" tekur Yauch í egnan barm, og ger vart við bólksins ynski um at gera upp við konufólkahaturin, ið var partur av úttrykkinum á ungum árum. Hóast nógv á debutplátuni er uppgjørt og meint í spølni, og hóast vantandi umhugsni hevur verið ein aðalorsøk til at konufólkahatandi hugskot hava fingið innivist í teksti og tónleiki, so mettu teir at tíðin var komin til at vaska talvuna reina.

"I wanna say a little something that’s long overdue
the disrespect to women has got to be through
To all the mothers and the sisters and the wives and friends
I wanna offer my love and respect to the end" 
-Adam Yauch/MCA í "Sure Shot"


Legg afturat hesum, at Yauch gjørdist praktiserandi buddistur í 90'unum og m.a. stóð á odda fyri víðagitnu og vælgerðandi Tibetan Freedom Concerts tiltøkunum í sama tíðarskeiði, og tú hómar brádliga myndina av einum manni, ið ikki var bangin fyri eini innvortis førking, og var sinnaður at endurskoða sín leiklut her á fold.

Á áðurnevndu Hello Nasty frá 1998 gjørdist super dugnaligi diskarin og scratcharin Mix Master Mike innlimaður partur av Beastie Boys, og bar hetta somuleiðis boð um áhaldandi menningina í bólkinum. Hóast teir tá vóru verðinskendir valdu teir at innkorporera Mix Master Mike, og síggja seg sjálvar úr einum nýggjum sjónarhorni.

Afturat nevndu útgávunum fingu Beastie Boys stundir at geva út tríggjar útgávur afturat; To The Five Boroughs (2004), instrumentalu útgávuna The Mix-Up (2007), og Hot Sauce Committee pt. 2 frá í fjør. Henda seinasta var upprunaliga darvað av sjúkralegu og -viðgerð hjá Yauch, og kendu teir seg noyddar at byrja umaftur við henni. Tískil "pt. 2".

Hóast seinkingar kom útgávan á marknaðin í fjør, men uttan live framførslur, tí tá var Yauch vorin ov sjúkur til at kunna framføra. Fyri einum mánaða síðani vóru Beastie Boys innlimaðir í Rock and Roll Hall of Fame sum triðji rapp bólkur nakrantíð. Yauch fekk heldur ikki verið við hesuferð, og Mike D og Ad-Rock lósu eitt bræv upp, ið Yauch hevði skrivað til høvið.

Og fríggjadagin var liðugt.
Yauch/MCA saman við dóttrini Tenzin
Eg tosaði omanfyri um kensluna av tí ósannlíka, ið gerst sannlíkt. Eg haldi alt í alt at tað hevur verið hetta, ið hevur eyðkent søguna um Beastie Boys. Tað var ósannlíkt, at tríggir jødiskir uppkomarar úr New York skuldu gerast millum fyrstu heimstjørnur innan rapp og hipp hopp. Tað var ósannlíkt at teir skuldu yvirlivað teirra egna karikatur á Licensed to Ill, og tað var ósannlíkt at tað skuldi eydnast so væl at gera freku samplingar kollasjurnar á Paul's Boutique (tað eydnaðist enntá somikið væl, at Chuck D úr Public Enemy einaferð skal hava sagt, at "the dirty secret" millum svørtu hipp hopp tónleikararnar tá í tíðini, var at Paul's Boutique hevði bestu beat'sini).

Tá komið var inn í 90'ini, var søgan um Beastie Boys ikki ósannlík longur. Tá vóru teir ein væl og virðiliga innvovin partur av tí, ið á enskum verður rópt "the cultural fabric", og løgdu týðandi stavir afturat tónleikaliga orðatilfeinginum. Og tað kunnu vit vera takksom fyri. Niðast havi eg viðheft eina sera góða live upptøku frá Glasgow í 1999. Hygg eftir henni, tí tað er tað vert!

*e.k.s.: eisini kendur sum

Keldur:
Sasha Frere-Jones: Peace, Adam
Mark Richardson: Afterword: Adam Yauch
(tak til Erik Steinskog for links via Facebook)