10/18/19

Bitlatankar í skrift og talu

Tvinnir patineraðir halgilutir úr teim glorifiseraðu 60-unum. Egin mynd.
Fyri tveimum árum síðani fylti plátan Sgt. Pepper's Lonely Heart's Club Band hjá The Beatles 50 ár. Herfyri fylti plátan Abbey Road eisini 50 ár, og nú er so gott sum øll hin almenna plátuskráin hjá bitlunum farin um tey fimti (Let It Be fyllir í prinsippinum 50 næsta ár, men var kortini innspæld áðrenn Abbey Road).

Fyri kortum var eg í ÚF og skifti orð við Leivur Thomsen um The Beatles og nýggjar upplýsingar, sum broyta okkara fatan av søguni um hvussu bitlarnir fóru hvør til sítt. Tað kann hoyrast her.

Sgt. Pepper fylti 50 í 2017, hevði Dimmalætting grein um plátuna, har m.a. undirritaði var biðin um at gera viðmerkingar. Míni óredigeraðu svar uppá spurningarnar í Dimmu eru her:

Sgt. Pepper var fyrsta fyrsta Beatles plátan tú átti. Hvussu gamal vart tú? Hví hon? (hvussu gamal ert tú nú)

Eg var 15 ár tá, eri 37 ár í dag og hetta var í Århus miðskeiðis í 90-unum. Eg kom framá plátuna umvegis vinfólk og kenningar úr skúlanum og umhvørvinum tá í tíðini. Vit lurtaðu av onkrari orsøk sera nógv eftir 60-ára tónleiki, og eg fall pladask fyri eitt nú The Beatles, Jimi Hendrix og The Doors hesi árini. Hjá The Beatles var tað serliga Sgt. Pepper, ið hugtók meg. Eg var hugtikin av bæði tónleikinum og plátuhúsanum - av tí heiminum, ið teir manaðu fram í ljóðum og myndum. Tað virkaði so gjøgnumført tað heila. Tí keypti eg mær fløguna (endurútgávan frá 1987).

Hvat minnist tú best tá tú fekk plátuna, fløguna?

Sangirnir festu seg skjótt og eg var gripin av teimum - av frásagnunum í tekstunum, av sterku løgunum og tónlistarligu hugløgunum. Hóast Sgt. Pepper er víðagitin sum ein konseptpláta við psykedeliskum og surrealistiskum drøgum í bæði tónleiki, teksti og myndum, so var tað fyrst og fremst sjálv sangskrivingin sum festi seg. Hetta meti eg er grundarlagið undir útgávuni, og fevnir bæði um lættari McCartney sangir og meira melankolskar Lennon sangir. Hesar báðar síðurnar hittast hegnisliga í máttmikla endalagnum ‘A Day In The Life’. George og Ringo eiga eisini sínar løtur í kastljósinum.

Hvønn týdning hevur hon havt fyri teg sum tónleikari? Hvønn týdning metir tú, hon hevur havt fyri tónleikin sum heild – eisini í Føroyum? Er hon framvegis aktuel í tónleikahøpi ella er hon meiri ein minnisvarði?

Hvat viðvíkur stíli og framleiðslu fevnir útgávan víða. Hóast hon er at meta sum ein konseptpláta innan rokkin, so inniheldur hon eisini element úr eitt nú vaudeville, music hall, jassi, sirkustónleiki, avantgarde, klassiskum og indiskum tónleiki. Tað psykedeliska setur sín greiðan dám á tað heila, og útgávan kann eisini síggjast í ljósinum av progressiva rokkinum, ið veruliga tók dik á seg fyrst í 70-unum. Tað psykedeliska rákið kemur framvegis undan kavi av og á, og ein kundi nevnt ein bólk sum avstralsku Tame Impala, ið so ella so hava røtur aftur til Sgt. Pepper o.a. psykedeliskan 60-ára tónleik. So fyri meg og mong onnur hevur Sgt. Pepper verið til stóran til íblástur millum ár og dag. Har er nógv at fara eftir.

Eg haldi tó ikki at hon er so “omnipresent” sum nógv hjá bitlunum ofta verður gjørt til at vera. Har er ein øgiliga sterkur kanoniserandi og sakraliserandi tendensur í nógvari Beatles viðgerð, og hesum havi eg persónliga hug at taka frástøðu frá, tí tað ger okkum ikki klókari uppá bólkin. Hyggur ein eftir viðgerðini av tí sum teir lótu úr hondum, so skuldi ein viðhvørt næstan trúð at teir vóru tað einasta sum var, men hetta er jú als ikki umboðandi.  

Sgt. Pepper telist framvegis millum bestu útgávurnar frá teirri tíðini, men eg síggi hana sum part av eini størri heild. Í felagsskapi við aðrar útgávur s.s. Pet Sounds hjá Beach Boys, Blonde on Blonde og John Wesley Harding hjá Bob Dylan, The Velvet Underground & Nico hjá The Velvet Underground, The Doors hjá The Doors, Forever Changes hjá Love, Electric Ladyland hjá Jimi Hendrix o.s.fr. Fyri ikki at tala um aðrar Beatles útgávur frá sama tíðarskeiði: Rubber Soul, Revolver, White Album og Abbey Road, ið allar eru í harðari kapping við Sgt. Pepper um at vera tann besta Beatlesplátan.

Øll tóku heldur ikki líka væl ímóti Sgt. Pepper: Frank Zappa gjørdi eina satiru av útgávuni og Bob Dylan helt fyri, at bitlarnir smurdu alt ov tjúkt uppá í framleiðsluni (hansara spartanska folk/kontri pláta John Wesley Harding frá sama ári kann tulkast sum ein viðmerking). Við árunum havi eg eisini fingið áhuga fyri hvussu Beatles tóku upp, hvagani teir fingu íblástur og hvat teir fingust við í upptøkuhølunum. Teir høvdu allar antennur úti, og har er nógv áhugavert at lesa um (eitt gott dømi her: Fimti bitlin farin).

Frá Sgt. Pepper tíðini eru t.d. tvey meistaralig løg, ið als ikki komu við á útgávuna, nevniliga ‘Strawberry Fields Forever’ og ‘Penny Lane’, ið vóru útgivnir á stakplátu. Tann fyrri er kanska ein tann besti Beatles sangurin yvirhøvur, og tað er løgið at hugsa sær at hann ikki er við á plátuni. Eg veit ikki um hetta er avmarkandi fyri útgávuna. Hon hongur væl saman kortini. Ein pláta verður skjótt bert ein minnisvarði um vit lata hana gerast tað. Um vit stagnera í okkara hugsan og bara góðtaka tað ráðandi hugsanina. Um vit hinvegin hugsa meira dynamiskt um eina slíka plátu, so kann hon sagtans gerast aktuel av nýggjum. T.d. hevur sonur George Martin, Giles Martin, júst lati eitt spildurnýtt stereo remix av Sgt. Pepper úr hondum. Tað haldi eg ljóðar mikið spennandi og kanska eisini provokerandi uppá tann góða mátan.

Nakrar viðmerkingar til omanfyristandandi tekst frá 2017:
Hatta seinasta um nýggja miksið hjá Giles Martin havi eg eitt sindur øðrvísi meining um í dag. Gamaní var nýggja miksið til Sgt. Pepper ok, men eg haldi samstundis at tað verður ov nógv við øllum hesum nýggjum miksunum og versiónunum. Vit hava ikki brúk fyri nýggjum versiónum allatíðina. Tað verður ov fjollut í longdini. Mastering verkætlanin frá 2009 var kortini í lagi, tí tað trongdi veruliga til. Og nøkur ár seinni kom øll plátuskráin á stroyming plattformar. Tað var dagur í viku.

Aðrir eldri bloggar um The Beatles:
John Lennon 75 ár
'Because'
Phil Spector Uncut (Mono 1:4)

-----
Postscriptum:

Dion DiMucci er ein av fimm persónum á húsanum til Sgt. Pepper's Lonely Heart's Club Band, ið enn eru á lívi. Hinir fýra eru Paul McCartney, Ringo Starr, Bob Dylan og Larry Bell. Dion er helst tann minst kendi av teimum, men hann hevur gjørt góð ting. Í 50-unum sang DiMucci við vokal bólkinum Dion and the Belmonts. Í januar 1959 vóru teir á konsertferð saman við Buddy Holly & The Crickets, Ritchie Valens og Big Bopper.

Konsertferðin gekk undir heitinum "Winter Dance Party", tað var sera kalt og ferðingin fór fram í einum bussi, har hitaskipanin var í ólagi. Menn stríddist við bæði influensa og frostbit. Endin var at Buddy Holly  bílegði flogferð, har bæði Buddy Holly, Richie Valens og "The Big Bopper" J.P. Richardson vóru við. Hetta gjørdist ein lagnutúrur, tí flogfarið krasjaði stutt eftir fráferð, og allir umborð doyðu. Hendingin er kend sum "The Day the Music Died". Í dag er Dion einasti livandi luttakari frá Winter Dancy Party konsertferðini í 1959.

Í 1975 útgav Dion eina frálíka plátu sum eitur Born To Be With You. Phil Spector framleiddi. Hon var meir ella minni ignorera. Ein frálík útgáva, ið kundi tolt meira uppmerksemi. Hóast trupla byrjan hevur plátan seinni fingið kult støðu millum tónleikarar. Menn sum Bobby Gillespie úr Primal Scream og Jason Pierce úr Spacemen 3/Spiritualized dyrka hana (tað hoyrist aftur í tónleikinum). Tað geri eg eisini. Og onnur við. Summi liva til tess at kunna, so segði hann, siga søguna.

10/4/19

Countrykrist


'Countrykrist'. Ein alternativ country perla úr 90'unum. Grunge/rock bólkurin Mold spælir, og sjálvur Jákup Zachariassen gestar við steel-gittaranum. At Mold leitaðu aftur á slóð gevur stak góða meining, tí tað gjørdu fyrimyndirnar úr Seattle eisini. Pearl Jam samstarvaðu t.d. við country rock slóðaran Neil Young, og hann kom heldur ikki úr ongum, tí tað ger eingin. Tað snýr seg um at kenna tað idiomið, ið ein virkar innanfyri, og kanska, tá ein er heppin, leggja síni egnu lítlu frávik afturat. Markið millum tað banala og tað sublima er mangan hárfínt. 

Deili henda sangin, tí eg fór at hugsa um country - hvat tað er, og hvat tað ikki er. Heimildarfilmurin Eg reið mær avstað hevur verið frumsýndur, havi ikki sæð hann, men har stendst kjak burturúr. Hugsi viðhvørt at allýsingin av country er rættiliga smøl. Tað verður kókað niður til eina klisjé, sum so fær støðu sum okkurt slag av syndabukki. 

Ein stereotýpa er at seta country upp ímóti jassi, har country er ruralt og "vánaligt", meðan jazzur er urbant og "gott". Men at hugsa so svart/hvítt í sjangrum er bara for einfalt. Country er so ræðuliga nógv, t.d. alternativt country og americana, ið púra tilvitað brýtur frá meginstreyminum við at leggja seg tættari uppat t.d. rokki og folk. Ein onnur nýggj heimildarfilmsrøð er annars Country Music hjá Ken Burns. 16 tímar long. Har átti at verið ríkt høvi at komið afturum. 

Sun Magnet er annars ein av mínum føroysku favorittum, og hon var framleidd av Kaj Klein, sála. Tað var tað fyrsta eg frætti um hann. Í húsanum var hann krediteraður sum Kaj "Kaj Klein" Klein. Ikki óstuttligt. Plátan var keypt á eini legendariskari konsert í Læraraskúlahøllini í 1998, har bólkarnir Mold og Visible Fish framførdu. Hvør betri enn annar. Minniligt.

Góður sangur frá einari góðari plátu. Tjekka hana út.  
'Fiskar og Mold'. Grein úr Dimmalætting 3. apríl 1998, har boðað var frá konsertini í Læraraskúlahøllini. Eg havi framvegis hasa plakatina liggjandi onkrastaðni.
 

9/11/19

11. september

Mín góði vinur Magni sendi mær hesa plakatina, ið hann av tilvild kom fram á. Hetta er ein lýsing fyri Grót konsert í Losjuni í Gøtu leygarkvøld 11. september 1999. Akkurát 20 ár síðani í dag. Fram komu Lena & Niclas, Clickhaze og Marigold.

Vit í Marigold vóru byrjaði at spæla saman stutt frammanundan, og minnist meg rætt var hetta okkara debutframførsla. Clickhaze vóru ávegis móti hæddunum hetta tíðarskeiðið - ein gongd sum kulmineraði til Prix Føroyar tvey ár seinni.

Einasta navnið sum enn er til og virkið, eru tey bæði Lena & Niclas, hóast tey í dag ganga undir navninum hjá Lenu. Fleiri av okkum sum leiktu við hinum báðum bólkunum eru enn virkin tónleikaliga, men í øðrum samanhangum. Her mugu tey bæði Lena og Niclas sigast at hava tikið tað langa hálið. Tey hava verið trúgv móti síni visión øll hesi árini. Hattin av fyri tí.

P.S: Fyrstu tíðina var tað undirritaði sum gjørdi Grót plakatir í ongum minni enn Powerpoint. Plagdi at printa nøkur eintøk út hvørja ferð, og koyrdi so runt við plakatum í Gøtu, Leirvík og grannabygdum. Tær meira grafiskt anløgdu týpurnar í Grót vilja helst dylja hesar plakatirnar sum mansmorð, men tað leggi eg ikki so nógv í. ;-) 

8/13/19

Tarantino, Dick Dale og Folketeatret

"Hví stendur hann uttanfyri ein Netto handil?" spyr onkur óivað um myndina omanfyri. Hon er tikin á Jægergårdsgade í Århus í mai mánaði í ár. Søgan handan myndina er at á hesi addressuni á Jægergårdsgade lá biografurin Folketeatret Bio 1-2-3-4 í nógv ár. Tá vit búðu í Århus miðskeiðis í 90-árunum var Folketeatret ein nógv nýttur biografur. Jægergårdsgade lá ímillum skúlan og íbúðina hjá okkum, so leiðin gekk mangan eftir hesi gøtuni.

Ein fantastiskur tekniseriuhandil, Stribeladen, var eisini á Jægergårdsgade, og ein musikkhandil plagdi eisini at halda til har. Musikkhandilin hevði einaferð kø tilboð, har tey seldu ljóðføri og forsterkarar fyri súmbolskar upphæddir, og vit vóru nøkur vinfólk, ið svóvu uttanfyri í tvær nætur. Endin var, at eg fekk mín fyrsta el-gittara, ein hvítan Aria Pro II, fyri 3 krónur og 75 oyru! Eigi hann enn.
Aftur á vitjan í Stribeladen. Handilin liggur enn á Jægergårdsgade, tó á aðrari addressu enn í 90-unum. Eitt nørda friðskjól av eini aðrari verð. Hugaligt at koma á gátt aftur.
Tilsamans vóru nógvir tímir brúktir á Jægergårdsgade. Eitt hitt mest livandi minni haðani, var tá eg fjúrtan ára gamal fór í biograf í Folketeatret saman við einum kammerati. Vit fóru at hyggja eftir Pulp Fiction, sum var tað nýggja svarta hetta árið. Eg var gripin frá fyrsta sekundi. Tá undanteksturin rullaði yvir skíggjan og 'Miserlou' hjá Dick Dale and his Del-Tones brakaði úr hátalarunum var kenslan instinktiv: hetta var okkurt langt út yvir tað vanliga. Nevsligin. Blástur um koll.

Pulp Fiction festi seg, so tað sang eftir í. Sum filmur svarar hann nøkunlunda til tað sum Nirvana gjørdu fyri meg innan tónleikin í 90-árunum. Ja, kanska fekk The Big Lebowski (1998) hjá Coen brøðrunum sum frá leið eina líknandi serstøðu, men Pulp Fiction sprongdi øll mørk. Tað er helst bara E.T. (1982) hjá Spielberg, ið hevur gjørt líka monumentalt inntriv í mína tilvitsku. Men hann sá eg sum sjey ára gamal, og tað var ein heilt onnur kensla. Pulp Fiction setti líkasum hol á tannárini.

Filmin átti eg fyrst í nógv ár á kopieraðum VHS bandi í vánaligari góðsku. Síðani var hann keyptur á VHS og seinni á DVD. Soundtrackið keypti eg tíðliga á fløgu í onkrum handli í Århus. Lurtaði sera nógv eftir tí, og har var bara góður tónleikur á, umframt dialogur úr filminum. Byrjanarlagið er tað sama sum í filminum: 'Misirlou' hjá Dick Dale and his Del-Tones.
Folketeatret anno 2001. Myndin er tikin haðani.
Ein tann fyrsta profilmyndin sum eg tók til sosialar miðlar umleið 2007. Pulp Fiction plakatin í bakgrundini.
'Misirlou' var upprunaliga aftarlaga á síðu B á Surfer's Choice, debutplátuni hjá Dick Dale and his Del-Tones frá 1962. Quentin Tarantino veit tó hvat hann vil við lagnum og ger tað til byrjanarlag. Í samrøðu við Rolling Stone greiðir Tarantino soleiðis frá: "Having 'Misirlou' as your opening credit, it's just so intense [...] It just says you're watching an epic, you're watching a big, ol' movie. . . It just throws down a gauntlet that the movie now has to live up to." Rætt fekk hann. Ein hegnislig Tarantino rekontekstualisering í eini yrkisleið sum er á tremur við teimum.

Pulp Fiction kom út í 1994, og við eitt fekk yrkisleiðin hjá Dick Dale nýtt lív. Í 60-unum slóðaði hann fyri innan surf gittar. Hann verður nevndur The King of the Surf Guitar og soleiðis eitur onnur plátan eisini. Føddur Richard Anthony Monsour í mai 1937. Pápin var av libanskum uppruna, mamman av pólsk-hvítarussiskum. 'Misirlou' er siðbundið lag úr eystur-miðalhavs økinum. Fyrstu ferð innspælt í 1925 og hevur livað sítt egna lív í armensku og griksku diasporaini í USA.

Dick Dale gav lagnum surf botn, kant og ljóðstyrki. Tað finnast nýggjari live upptøkur, har lagið fær post-grunge dám lagdan afturat. Hóast surf bylgjan fór aftur í undirgrundina fyri langari tíð síðan, túraði Dick Dale víðari til tað allarsíðsta. Bæði fyri at kunna gjalda fyri heilivág orsaka av sínum mongu heilsutrupulleikum, men eisini fyri at kunna spæla tónleik. Hann hevði tað mangan strævið, og út frá hesi samrøðuni kann ein gita seg til at ellisárini vóru honum óblíð.

Dick Dale andaðist fyrr í ár. Eg vóni at hann fekk gleði burturúr tónleikinum til tað allarsíðsta. Eg framførdi hetta miksið á G! Festivalinum, har tað vóru eyka nógv Dick Dale løg við.
Debutplátan Surfer's Choice frá 1962. Tað er Dick Dale (1937-2019) sjálvur, ið er avmyndaður á húsanum. Hann var íðin surfari og fremsti eksponentur innan surf tónleik.
Tarantino er annars aftur aktuellur við sínum nígginda filmi, Once Upon a Time in Hollywood, ið verður frumsýndur í Havnar Bio í kvøld. Filmurin gongur fyri seg í Hollywood og Los Angeles. Býurin hevur serligt pláss í filmografiini hjá Tarantino, tí bæði Reservoir Dogs, Pulp Fiction og Jackie Brown ganga fyri seg í Los Angeles og har um leiðir. Áðurnevndi The Big Lebowski gongur forrestin eisini fyri seg í "City of Angels".

Í aðrar mátar er filmurin framhald av "søguligu" filmunum hjá Tarantino, har søguligar umstøður eru við til at mynda bakteppið í søguni. Í Inglourious Basterds var tað Seinni Veraldarbardagi í Evropa, og í Django Unchained og The Hateful Eight var tað trælahaldið og borgarakríggið í USA. Hesuferð er tað svanasongurin hjá "the golden age of Hollywood" anno 1969. 50 ár síðani í ár.

Tey eru mong sum lata væl at nýggjasta filminum. Eg gleði meg, sum ikki einaferð, at fara í biograf at síggja ein nýggjan Tarantinofilm. Tí sannroyndin er tann, at Tarantino hevur ikki skuffað. Handan instinktiva kenslan, ið eg sat við afturi í 1994, er vend aftur hvørja ferð eg havi sæð ein nýggjan Tarantinofilm. Hansara filmar hava ein intensitet og eina rock'n'roll nerv, ið vitnar um djúpan kærleika til film sum miðil. Hóast teir sjálvandi eisini eru á tremur við postmodernaðum lótum.

Sjálvur hevur Tarantino sagt, at hann fer bert at gera tíggju filmar tilsamans. Sostatt er hetta hansara næst síðsti. Spennandi er.

'Misirlou':


'Misirlou' í live útgávu:


Tvinni "horror surf" miks, ið leggja frá landi við Dick Dale and his Del-Tones:





8/1/19

Surfin' Syðrugøta (DJ mix)

Surf DJ í Fjósinum. Mynd: G! Festival.
Á ársins G! Festivali diskaði eg surf og rockabilly tónleik í Fjósinum fríggjakvøld. Eg tók settið upp og tað er tøkt á mínum Mixcloud profili. Miksið er eisini viðfest niðanfyri við tracklista. Festivalurin segði hetta um framførsluna:

"Kanst tú ímyndað tær ein darrandi Tarantino film, sum gongur fyri seg í Sjónleikarhúsinum í Havn í 1969? Vilt tú vita, hvussu tað ljóðar, tá surf og rockabilly av amerikansku vesturstrondini verður miksað saman við gimsteinar úr føroyskari LP og stakplátusøgu? Ja, so er bara at møta upp og krita sær skógvarnar, tá DJ Knýtil bjóðar til dans í Fjósinum.
Knýtil er kønur og dedikeraður diskari við eminentum tónleikasmaki og 13 ára royndum handan pultin. Hann kann sum eingin annar fáa eitt dansigólv at pumpa."

Ger so væl!



1. Dick Dale And His Del-Tones: 'Surfin’ Beat'
2. Link Wray: 'Ace of Spades'
3. The Surfaris: 'Wipe Out'
4. Duane Eddy: 'House Of The Rising Sun'
5. The Fireballs: 'Bulldog'
6. Faroe Boys: 'That’s How'
7. The Marketts: 'Out of Limits'
8. The Tornados/Joe Meek: 'Telstar'
9. Laika & The Cosmonauts: 'Psyko'
10. The Ventures: 'Batman'
11. The Tornadoes: 'Bustin’ Surfboards'
12. Dick Dale And His Del-Tones: 'Riders In The Sky'
13. The Tornadoes: 'Phantom Surfer'
14. The Cramps: 'I Can’t Hardly Stand It'
15. The Lively Ones: 'Surf Rider'
16. Faroe Boys: 'Tú og eg á ástartingi'
17. The Shadows: 'Man of Mystery'
18. Elvis Presley: 'Mystery Train
19. Robert Gordon with Link Wray: 'The Walk I Walk'
20. Tinganest: 'Stíg Stórum'
21. Duane Eddy: 'Don’t Think Twice, It’s All Right'
22. Dick Dale & His Del-Tones: 'Surfing Drums'
23. Tey av Kamarinum: 'Mær Leingist'
24. The Blasters: 'Dark Night'
25. Dick Dale And His Del-Tones: 'Surf Rider'
26. Lyon: 'Sarabande'
27. Laika & The Cosmonauts: 'Floating'
28. The Trashmen: 'Surfin’ Bird'
29. Link Wray And His Ray Men: 'Rumble'
30. Dick Dale & His Del-Tones: 'Misirlou'