9/27/16

Listakvinnan Beyoncé

Plátuhúsin til Beyoncé: Lemonade (2016).
Í juli mánaði var eg í ÚF og tosaði við Eir Nolsøe um Beyoncé. Eitt stak áhugavert evni eftirsum Beyoncé er eitt spennandi listafólk og eitt mentanarligt ikon. Í samrøðuni tosa vit mest um leiklutin hjá Beyoncé sum ímynd av altjóða feminismu og rættindum hjá svørtum kvinnum. Her er eisini veruliga nógv at tosa um. Av tí at hetta við ímyndum og fyrimyndum fylti nógv í viðgerðini, komu vit ikki inn á eina veruliga viðgerð av sjálvum tónleikinum. Tískil nakrir uppfylgjandi tankar.

Viðvíkjandi atfinningum av tónleikinum hjá Beyoncé havi eg serliga bitið merki við tríggjar tættir:

1. Ein øvugtur Bob Dylan
Tað verður ofta sagt um Bob Dylan, at hann "ger góðar sangir, men dugir ikki at syngja" (hetta haldi eg persónliga er nakað fjas). Stundum hoyrist tað øvugta um Beyoncé. "Góð rødd, men løgini nytta ikki". Ørindini eru tey somu: at separera rødd og lagasmíð. Haldi ikki, at hetta førir til eina betri fatan av artistinum.

2. "Hon skrivar ikki sínar egnu sangir"
Hetta koma vit eitt sindur inn á í samrøðuni omanfyri, tá eg tosi um kvinnuligar autørar. Havi eisini skrivað um hesi viðurskifti í greinini "Rockdrongur ella poppdiva? - um kynsleiklutir í populertónleiki".
Stutt sagt, so meti eg, at Beyoncé er ein autørur. Vit hava ongan trupulleika við at fata Hitchcock filmar sum Hitchcock filmar. Eisini hóast hann ikki hugdi í myndatólið og lat onnur um tekniska partin. Tí átti tað ikki at verið nakar trupulleiki at hugsa um Beyoncé sangir sum Beyoncé sangir og Beyoncé plátur sum Beyoncé plátur.

At blíva við at snakka um egnar og aðrar sangir út frá onkrum romantiskum ideali um listafólk er nokkso tunt. Hvat við Tin Pan Alley? Hvat við Billie Holiday, Frank Sinatra og Elvis, ið ikki vóru sangskrivarar men kortini dugdu at búgva í einum sangi sum ongin annar? Hvat við alskyns popptónleiki, ið er studioframleiddur gjøgnum áratíggjuni? Hvussu nógv hava ikki verið inni yvir tónleikinum áðrenn hann kom út?

Til samanberingar er Beyoncé faktiskt samhøvundur á flestu sangunum, ið eru á hennara plátum. Men tað er ikki poengið. Poengið er, at um Beyoncé velur at samstarva við eina røð av framleiðarum, so er tað tí at hon hevur tikið avgerðina um tað. Hon hevur eisini drigið onkran dugnaligan og slóðandi framleiðara fram í ljósmálan, t.d. Boots. Kortini hevur hon síðsta orðið at skula hava sagt. Tað er sjálvsagt.
 
3. "Hetta er ikki ein sangur? Hvar er niðurlagið?"
Hóast slíkir spurningar kunnu tykjast eitt sindur óupplýstir við fyrsta eygnabrá, so hoyra teir avgjørt til tann mest áhugaverda av teimum trimum nevndu tættunum. Hetta er ein rættiliga týpisk viðmerking, og hon verður sum oftast fylgd upp við eini tilsiping til løg sum 'Girls (We Run This)', '7/11' ella líknandi. Altso Beyoncé løg, har áherðslan er á tað peppaða, rútmiska og minimalistiska. Tað er sum um fólk hava hug at spyrja "Hvar er lagið? Hvar er tann góði melodiurin?"

Spurningurin er, hvørji parametrini eru fyri einum góðum popplagi?

Mær dámar t.d. væl, at Beyoncé altíð hevur stýrt uttanum svenskarapopp í sínum framleiðslum. Minnist eitt paneltiltak um tónleikavinnu í Norðurlandahúsinum í 2004, har ein publishing svii tók nakað soleiðis til: “í Svøríki hava vit altíð dugað væl at taka tónleik hjá øðrum mentanum til okkum og spýta hann út aftur í popp hami” (endurgivið eftir minninum).

Hann skemtaði eisini við, at tá vóru tey bangin fyri, at Max Martin skuldi fara til USA, tí so fór hann at hoyra ordiligt r’n’b! Í løtuni sat hann í Svøríki og helt seg gera r’n’b, og hetta var frálíkt, tí tað sum hann gjørdi var í grundini meginstreyms hittlistapoppur. Alt gott um Max Martin og co. - dygdirnar og melodiska svenska tevið fornokta seg ikki - men tað verður ov einsháttað um allur poppur ljóðar av sama háttalagi og somu fólkum.
Plátuhúsin til Beyoncé: BEYONCÉ (2013)
Heldur enn at gera sum hini og alliera seg við mest uppløgdu hittmakarar fer Beyoncé aftur til sítt upphav. Hennara popptónleikur tekur nevniliga støði í afrikanskt-amerikonskum tónleiki sum r'n'b, hipp hopp, trap, bounce, soul, funk v.m. Hetta ger seg serliga galdandi á trimum teimum seinastu útgávunum 4 (2011), BEYONCÉ (2013) og Lemonade (2016). Her sæst ein vaksandi tónlistalig, tekstlig og visuel áherðsla á afrikanskt-amerikanska upphavið. Framleiðararnir, ið hon arbeiðir saman við, eru í flestu førum amerikanskir og ofta eisini av amerikanskt-amerikanskum uppruna.

Í afrikanskt-amerikanskum tónleiki hevur áherðslan á rútmur, beats og "signifyin'" líka stóran týdning sum vesturlendsk "hvít" parametur sum melodiur og harmoniur. Eitt sindur groft sagt innihalda útgávurnar hjá Beyoncé bæði drøgini: løg við “klassiskum” melodiskum dygdum og vers/niðurlag bygnaði, og so løg, ið leggja meira dent á ein rútmiskt drivnan stíl við íblástri úr minimalismuni innan hipp hopp, har rødd og beat eru tað berandi.

Fyri hvønn 'Formation' finnir tú ein 'All Night', fyri hvønn '7/11' ein 'Superpower', fyri hvønn 'Run The World (Girls)' ein '1+1', fyri hvønn 'Radio' ein 'Halo' o.s.fr. Og so eru tað sjálvandi eisini nógv løg, ið innihalda bæði tað "klassiska" og tað beat orienteraða í einum, t.d. 'Single Ladies (Put A Ring On It)' og 'Drunk In Love'.

Á triðju útgávuni I Am...Sasha Fierce (2008) tematiserar Beyoncé júst hetta tvíbýti millum melodiska sangskriving og rútmiska peppan við at deila útgávuna upp í tvær fløgur: eina balladudrivna "I Am..." helvt og eina uptempo "Sasha Fierce" helvt.  I Am…Sasha Fierce var annars higartil seinasta útgávan, ið førdi fleiri Billboard topp 10 plaseringar við sær. Tær tríggjar útgávurnar, ið eru komnar síðani, hava ikki bert lagt áherðslu á afrikanskt-amerikanska upphavið men vísa eisini, hvussu Beyoncé hevur flutt seg frá at vera ein “singles artist” til at vera ein “album artist”.

Tvær tær seinastu útgávurnar hjá henni eyðmerkja seg júst sum sterkar heildarstaðfestingar, har alt gongur upp í eina hægri eind. Á eldru útgávunum finnur ein hinvegin sterk stakløg og heldur misjavnar heildarstaðfestingar. Tað er listaliga áhugavert, at hon tilvitað hevur valt at flyta fokus frá stakplátu hittlistunum til heildarstaðfestingar. Vit tosa um eina av heimsins størstu superstjørnum, og Billboard stakplátuplaseringar hava heilt einfalt ikki verið ein týdningarmikil partur av líkningini í yvir fimm ár.

Vert er at hava í huga, at hon ger hetta á einum altjóða kommersiellum støði, har risaupphæddir eru uppá spæl. Tað er ikki bara sum at siga tað og í grundini rættiliga djarvt. Yrkisleiðin sum heild er eisini áhugaverd. Fyrstu árini við Destiny's Child og sum solo artistur stóð hon í skugganum av manager pápanum Matthew Knowles, men sum frá leið kvetti hon professionellu sambondini við pápan, tók sakirnar í egnar hendur, og í dag er hon bossur í biksini.

Nú skal alt kortini ikki vera tey beru lovorð. Er tað nakað, ið hevur atfinning uppiborið, so er tað útgávuhátturin kring seinastu útgávuna Lemonade. Í kjalarvørinum av "exclusive" rákinum seinasta hálva annað árið, har víðagitnir popp artistar gera eksklusivar avtalur við einstakar stroyming plattformar, var Lemonade í fyrsta umfari bert tøk á TIDAL, ið hon eigur saman við manninum Jay-Z og øðrum.

Seinni er útgávan komin á t.d. iTunes, men framvegis er hon ikki at finna á mest brúktu stroyming plattformunum Spotify og Apple Music. Hetta at gera "exclusive" avtalur er eftir mínum tykki eitt kontraintuitivt og regressivt rák, ið stríðir ímóti hvussu tónleikaútbreiðsla hevur ment seg seinastu 10 árini. Ein "exclusive" úrslitar kanska í fyribils glinti á kistubotninum, men tað økir ikki um medvitið fyri tínum tónleiki úti í kollektivu poppmentanarligu tilvitskuni. Droppa tað.

Fyri at venda aftur til Beyoncé sum ímynd og fyrimynd, so tók amerikanski filmsleikstjórin Michael Moore væl samanum á sín speirekandi hátt í greinini "5 Reasons Trump Will Win", ið er ein retorisk roynd at reka dovnar demokratar á val. Undir orsøk nr. 2 "The Last Stand of the Angry White Man" skrivar hann:
"Our male-dominated, 240-year run of the USA is coming to an end. A woman is about to take over! How did this happen?! On our watch! There were warning signs, but we ignored them. Nixon, the gender traitor, imposing Title IX on us, the rule that said girls in school should get an equal chance at playing sports. Then they let them fly commercial jets. Before we knew it, Beyoncé stormed on the field at this year’s Super Bowl (our game!) with an army of Black Women, fists raised, declaring that our domination was hereby terminated! Oh, the humanity!"
Sum sterk, sjálvstøðug og svørt kvinna setur Beyoncé sjálvsagt sítt kynspolitiska frámerki á bæði poppmentan og mentan sum heild. Í samrøðuni nevni eg Billie Holiday, Nina Simone og Aretha Franklin sum møgulig fordømi fyri Beyoncé, hóast hon er eitt eindømi í tann mun hon ger tað hon ger í einum altjóða superstjørnu meginstreyms høpi. Gloymdi tó at nevna tvey onnur viðkomandi fordømi úr tónleikasøguni, nevniliga dansarinnuna, sangarinnuna og sjónleikarinnuna Josephine Baker og sangarinnuna Bessie Smith. So er tað ikki eftir.

Um tú ikki hevur lurtað eftir samrøðuni omanfyri, so viðmæli eg tað. Har koma vit meira inn á hetta ymiska. Tónleikin finnur tú á t.d. Spotify, og Lemonade er á TIDAL ella á øðrum talgildum stað, tað verið seg lógligt ella ei. Niðanfyri nakrar videoir, ið knýta seg at seinastu útgávuni.





9/12/16

Tilskilaða fyrningin


Mikudagin í farnu viku kunngjørdi Apple sína nýggjastu snildfon, iPhone 7. Ein avgerandi broyting hesuferð er, at 7'arin ikki fer at hava nakað sjálvstøðugt ljóðstikk (audio jack ella mini jack). Ístaðin skulu oyrabúffar/oyrafonir framyvir setast til Apple Lightning sambindaran, ið higartil mest hevur verið nýttur at løða telefonina. Her skal viðmerkjast, at ljóðstikk tøknin er eini 140 ára gomul og mini jack er eini 50 ára gamalt. Eisini skal undirstrikast, at henda tøkni er ídnaðarligur standard innan ljóðtøkni. At strika ljóðstikkið er sostatt at strika standardin.

Tá fyrstu frænirnar frættust um hesa broyting í november 2015, vóru reaktiónirnar sterkar. Ein #savejack umsókn innsavnaði 200.000 talgildar undirskriftir, meðan onnur vóru meira líkasæl. Nú er tað so almannakunngjørt, at Apple fremur hesa broyting. Og aftur eru summi ímóti, meðan onnur eru meira líkasæl, og so eru tað tey, ið sipa til tøkniliga menning, uppfinning og framgongd sum nakað óumberiligt.

Eg postaði tíðindini á mínum Fjesbukkuvanga við viðmerkingini "Skandala". Kanska ikki tann mest djúptøkna viðmerkingin at leggja afturat. Ymsar viðmerkingar komu í kjaktráðnum. Summar samdar við skepsisini, aðrar vístu á tøkniliga menning og so vóru onkrar, ið mettu hetta at vera grenj. Grenj haldi eg so ikki at tað kann vera. Eitt sjónarmið um samspælið millum tøkni, mentan og samfelag fær illa verið grenj. Heldur ikki um tað er eitt skeptiskt sjónarmið, ella um vit sum einstaklingar ikki fáa gjørt nakað við tær broytingar, ið fyri koma.

Gekk og hugsaði eitt sindur um hví eg hevði eina skeptiska kenslu mótvegis tíðindunum. Eftir at hava hugsað eitt sindur meira um tað, skrivaði eg hetta sum viðmerking á kjaktráðnum:

"Eg eri ikki viðhaldsfólk hjá teirri innbygdu forgeingiligheitini, ið ræður innan tech. Eitt er, at nýggj tøkni verður uppfunnin, og at tað viðhvørt gongur skjótt fyri seg. Tað er skilligt. Men henda innbygda útskiftingin av elektroniskum dimsum hevur eisini eina eyðsýnda kapitalistiska drívmegi. Tað hongur helst saman við hasum forbrenda mantra'inum um "vøkstur", ið gjørdist normur aftaná 2. veraldarbardaga. Brúka og blaka vekk, tí so fáa vit meira vøkstur. Filosofiskt, menniskjaliga og umhvørvisliga er tað skeivt. Mær dámar ting, ið hava hildið leingi. Mær dámar fólk, ið umvæla gomul ting til at halda leingi. Mær dámar ting, ið eru bygd til at vara. Eitt mini jack er tað sama sum fyri 50 árum síðani. Í mun til floppy diskin og fløguna, ið vóru á veg út, tá respektivu drivini vóru droppaði, er audio jack ein ídnaðarligur standardur, ið alskyns ljóðútgerð hevur ment seg rundanum. Men nú má tað bara víkja, tí gylta tech Eplið rullar víðari? Kanska er alt gloymt um 2 ár, men her og nú tilskili eg mær rættin til at knarra. Vøkstur, schmøkstur."

Á Facebook legði eg merki til at Erik Steinskog, lektari í tónleikavísindi, hevði lagt hesa viðmerkingina hjá Jonathan Sterne út við sitatinum:

"The answer can be summed up in two words: planned obsolescence. There is a big difference between innovation that actually represents a major technical advance, and innovation to keep people buying the same things in new packages."

Jonathan Sterne er granskari og professari í samskiftistøkni, og hevur m.a. skrivað bøkurnar The Audible Past: Cultural Origins of Sound Reproduction (2003) og Mp3: The Meaning of A Format (2012). Í greinini viðger Sterne ljóðstikk broytingina á nýggju iPhone, og hann metir hetta vera eitt greitt dømi um "planned obsolescence". Sprotin umsetur hetta til "fyrning tilskilað". Tilskilað fyrning (ætlanarfyrning?) er tá eitthvørt verður fyrnað uttan, at hetta í grundini er neyðugt. Víðari skrivar hann, at:

"Apple wants you to think of your iPhone as out of date. And they release a new phone every year and stop supporting old ones not because they need to, or because progress demands it, or because they have invented something new – but because planned obsolescence is their business model. The missing headphone jack is a reminder that there is a cost to our communication technologies being subject to fashion. It means throwing out stuff that ought to – in Apple’s words – “just work” a lot longer than it does."

Gjørdist forvitin eftir at frætta meir um hugtakið tilskilað fyrning. Á ferniseringini fyri framsýningini SPOR hjá Jóhan Martin Christiansen kom eg í prát við við vinmannin og tónleikafelagan Sakaris Emil Joensen, og evnið kom m.a. inn á nýggju iPhone broytingina. Eg nevndi hetta hugtakið um "tilskilaða fyrning". Sakaris viðmerkti, at har finst ein heimildarfilmur um evnið. Googlaði í vikuskiftinum og sí; The Lightbulb Conspiracy kom undan kavi. Filmurin snýr seg um júst tilskilaða fyrning, og liggur mín sann á Youtube.

Filmurin inniheldur m.a. eina søguliga gjøgnumgongd at tilskilaðari fyrning gjøgnum tíðirnar. Víst verður á, at tilskilað fyrning tekur seg upp í sama tíðarskeiði sum forbrúkarasamfelag og hópframleiðsla. Ljósperan í heitinum spælir ein miðsavnandi leiklut. Vit frætta m.a. um eina ljósperu í einari amerikanskari bygd, ið var tendrað í 1901 og sum lýsir enn! Lagt verður upp til, at alt var betri fyrr. Í merkingini: fyrr vóru tingini bygd til at vara. Keypti tú tær stásklæði, ja so tókst tú tey við í grøvina.

Søgan um tilskilaðu fyrningina byrjar í 1920'unum, tá sonevnda Phoebus kartellið (!) - eitt kartell av  ljósperu fabrikantum - knæsetti framleiðslu av tíðaravmarkaðum ljósperum. Hetta fyri at selja fleiri ljósperur. Ljósperur, ið lýsa í 100 ár eru jú einki serliga góðar fyri business! Hetta ljóðar ófrættakent og kanska eitt sindur konspiratiónsteoretiskt, men tað sær út til at Phoebus søgan passar. Ikki eingongd lygn:

"The thousand-hour life span of the modern incandescent dates to 1924, when representatives from the world’s largest lighting companies—including such familiar names as Philips, Osram, and General Electric (which took over Shelby Electric circa 1912)—met in Switzerland to form Phoebus, arguably the first cartel with global reach. The bulbs’ life spans had by then increased to the point that they were causing what one senior member of the group described as a “mire” in sales turnover. And so, one of its priorities was to depress lamp life, to a thousand-hour standard. The effort is today considered one of the earliest examples of planned obsolescence at an industrial scale."

Í 1932 útgav Bernard London ritið Ending The Depression Through Planned Obsolescence, har hann setti fram uppskot um at staðfesta tilskilaða fyrning við lóg. Mett verður, at hann var maðurin, ið fann uppá hugtakið. Hetta skuldi gerast fyri at fáa gongd aftur á búðskapin aftaná Wall Street krakkið í 1929. Uppskotið vann tó ongantíð frama.

Í 1950'unum kom hugskotið at fáa forbrúkararnar sjálvar at fremja tilskilaða fyrning, ikki við lóg men við eftirspurningi. Umvegis mótarák og ynski um at eiga tað nýggjasta nýggja av onkrum tók tilskilaða fyrningin dik á seg og gjørdist eitt grundarlag undir okkara forbrúkarasamfelagi.

Apple eru eisini við í filminum. Fyrsta ættarlið av iPoddum var soleiðis háttað, at battaríið helt ikki serliga leingi. Tá fólk ringdu inn og bóðu um nýtt battarí, var mælt teimum til at keypa sær nýggjan iPod ístaðin (!) Sakarmál tók seg upp, og Apple tillagaði battarílivitíðina og longdi eisini garantiina til tvey ár.

Hetta við iPhone 7 og ljóðstikkinum er sostatt ikki fyrstu ferð, at Apple er í brennideplinum, tá tað kemur til tilskilaða fyrning. Áður hevur Apple gingið undan við avtøkuni av bæði floppy disk drivinum í 1998 og CD drivinum fyri nøkrum árum síðani. Munurin hesuferð er, at ljóðstikkið ikki er á veg út. Tað var floppy diskurin á sinni, og tað var fløgan eisini, men ljóðstikkið er sum áður nevnt ídnaðarligur standard og verður nýtt til alt møguligt.

Kortini eru tað summi, ið meta, at ljóðstikkið skjótt verður søga, og at Apple aftur hesuferð markar seg við at tora at ganga á odda. Hesi halda, at vit skjótt fara at flyta okkum uppaftur longur inn í talgildu tónleikalurtingina við tráðleysum oyrabúffum. Tráðleysa perspektivið er so avgjørt spennandi, eingin ivi um tað. So leingi sum ljóðgóðskan fylgir við. Tað eru heldur ikki øll, ið lata illa at tilskilaðu fyrningini. Marketing guru'in Philip Kotler heldur t.d. uppá at:

“Much so-called planned obsolescence is the working of the competitive and technological forces in a free society—forces that lead to ever-improving goods and services.”

Í hesum perspektivinum er sokallaða "tilskilaða fyrningin" viðvirkandi til at vit fáa betri ognarlutir, vørur og tænastur. Hóast eg hoyri speisku orðini hjá Bill Hicks fyri mær, so er eisini okkurt um tað í hesum føri. Hinvegin kemst ikki uttanum umhvørvisliga perspektivið. "Brúka og blaka vekk" hugsunarhátturin úrslitar eyðvita í eini ómetaligari mongd av burturkasti, og sum tað eisini verður tikið til í filminum omanfyri: hvussu kunnu vit hava óavmarkaðan vøkstur á eini avmarkaðari planet?

Hetta seinasta gerst pínliga grelt tá tosað verður við umhvørvisjournalistin Mike Akane úr Ghana í Afrika. Ghana er eitt stað, har farmaskip í hóptali dumpa elektroniskt burturkast, e-waste, úr vesturheiminum. Hetta var í øllum førum støðan, tá filmurin var gjørdur í 2010. Í filminum er Akane farin í hernað móti tilskilaðu fyrningini við at innsavna upplýsingar til ein dátugrunn yvir tær fyritøkur, ið tveita burtur slíkt, sum endar á strondini í Ghana.

Fyri at venda aftur til iPhone 7, so verður spurningurin um hetta fer at vera hendingin, ið hevur við sær eitt paradigmuskiftið innan oyrabúffalurting og ljóðstikk, ella um hetta fer at vera sætt sum eitt mistak. Apple tykist at hava fullvart seg hesuferð, tí við í keypinum av 7'aranum verður eitt millumstykki til tey, ið framvegis vilja brúka siðbundna ljóðstikkið. Livst so spyrst.

9/5/16

Íslandsdagar í august - 2. partur

Útsýni yvir Þingvallavatn frá Þingvellir.
Framhald frá Íslandsdagar í august - 1. partur.

Afturat upplivingum í Reykjavík settu vit ein dag av til útferð uttanfyri býin. Valdu vælumtókta "Golden Circle" túrin, ið leggur leiðina framvið bæði Þingvellir, Geysir og Gullfossi, ið eru trý tey kendastu støðini á suðurlandinum. Í okkara føri var ein vitjan á Gamla Laugin/"Secret Lagoon" knýtt uppí sum rosina í pylsuendanum. Túrurin vardi eini sjey tímar, og veðrið var av tí fagrasta.

Vit koyrdu í bussi við ferðalagi, ið taldi eini 25 fólk, og ferðaleiðarin var ein fryntligur, tilkomin maður, ið hegnisliga greiddi frá bæði íslendskari og norðurlendskari søgu, jarðfrøði, fornnorrønari mentan, íslendskum bókmentum (koyrdu framvið húsunum hjá Halldór Laxness), umframt tað leysa. Tá hann frætti, at vit vóru føroyingar, gjørdist hann jaliga bilsin og flættaði Føroyar uppí frásøgnina nakrar ferðir. Við í bussinum var ein blandaður hópur av ferðafólki úr øllum heiminum. Fyrst steðgaðu vit við stórsligna Þingvellir, har Altingið savnaðist í fyrndini. 
Panorama útsýni frá Þingvellir.
Jarðfrøðiliga er Þingvellir eitt serstakt øki, har tvinnar tektonskar plátur - tann amerikanska og tann eurasiatiaska - spakuliga losna frá hvørjari aðrari við nøkrum fáum cm um árið. Hetta merkir, at Þingvellir spakuliga smokkar undan, og Þingvallavatn hevur so líðandi fylt dalin upp. Framvið dalinum síggjast høgir klettar, har tað er smokkað undan. Hetta er eitt av fáum støðum á jørðini, har slíkt er at síggja omanfyri sjóvarmálan.

Eftir forkunnuga jarðfrøðiliga vitjan á Þingvellir gekk leiðin víðari til Geysir. Í roynd og veru er talan um eitt jarðhitaøki, ið inniheldur teir báðar geysarnar Geysir og Strokkur. Geysir hevur ligið í dvala í nógv ár, meðan Strokkur framvegis við jøvnum millumbilum goysir vatn upp til 20 metrar upp í luftina. Fólk standa spent rundanum og bíða, og brádliga goysir. Meini so við. Not too shabby. So leingi tað goysir vatn úr jørðini, munnu fólk fara at valfarta til staðið. Niðanfyri havi eg sett inn tvinnar Instagram videoupptøkur, ið skjalfesta upplivingina á hvør sín hátt.

Eina hjá Solveig:
A video posted by Solveig Hanusardóttir Olsen (@hanusardottir) on

og eina hjá mær:
A video posted by Knút Háberg Eysturstein (@knut_he) on

Triðja stopp á túrinum hevði eisini við vatn at gera, tí talan var, mín sann, um Gullfoss. Var ovfarin av hvussu stórbært og vakurt hetta staðið var, har tað liggur mitt úti í ongastaðni. Myndirnar munnu tala fyri seg:
Gullfossur við innbygdum ælaboga. #vfsá
Gullfossur er í tveimum: ovari fossurin er eini 10 metrar, niðari fossurin er eini 20 metrar. Her síggja vit niðara og størra fossin.
A video posted by Solveig Hanusardóttir Olsen (@hanusardottir) on

Akvatiska temaið henda dagin var rundað av á fjórða og seinasta stoppinum Gamla Laugin við eitt sindur fjákuta enska heitinum "Secret Lagoon" (ikki so "secret" longur). Ein gomul varmakelda nærhendis bygdini Flúðir. Í mun til nógv vitjaða og eftirhondini nokkso meginstreyms Bláa Laugin/Blue Lagoon var Gamla Laugin nógv einfaldari og kulari. Ein fýrakantaður hylur, ið er 1 metur djúpur í miðjuni. Einki meir fjas. Tú kanst keypa tær leskandi løg at svala tær við í hylinum, og tað er ikki tað býttasta, tí vatnið táttar í 40 gradir, tá tað er heitast. Hetta var perfekta avrundingin; at sleppa at liggja og bloyta upp eitt sindur undir opnum og skýfríum himmalhválvi, og so í bakandi sól afturat.
Fegin og nøgd aftaná ein túr í Gamla Laugin.
Afturkomin til Reykjavíkar fóru vit av bussinum við KEX Hostel og takkaðu ferðaleiðaranum fyri ein stak áhugaverdan túr. Spákaðu stuttu leiðina yvir til Mikkeller & Friends, ið hava innrættað eina frálíka barr í ovastu hædd í einum gomlum húsum á Hverfisgata. Í miðhæddini er ein hugnalig matstova, ið m.a. serverar fantastiska góðar súrdeiggj pitsur. At botnurin er gjørdur úr súrdeiggi merkir m.a., at tú ikki hevur hasa "múrstein í búkinum" kensluna aftaná. Lættari, lekrari og bara betri. Fyllan, ið var omaná botninum, var snøgt sagt eminent. Eftir frálíku máltíðina leitaðu vit okkum uppá loft, har kranarnir hjá Mikkeller bíðaðu. Lat okkum bara siga, at ein frammanundan góður dagur helt áfram at vera góður. Tá tað leið út á seinu tímarnar, sloppu vit okkum til hús.
Mikkeller & Friends Reykjavík. Avgjørt eina vitjan vert!
Morgunin eftir var tað eitt sindur vátari í veðrinum í eini annars sólríkari og lýggjari viku. Hetta passaði tó fínt, tí vit høvdu valt okkum henda dagin til innandura virksemi. Meira ítøkiliga at vitja listasøvn. Fyrst gekk leiðin í Hafnarhús, ið hýsir íslendskari samtíðarlist. Eins og Kjarvalsstaðir, ið eg umrøddi í fyrra parti, hoyrir Hafnarhús undir Listasafn Reykjavíkur.
Frammanfyri inngongdina til Hafnarhús, ið er partur av Listasafn Reykjavíkur.
Savnið var sera áhugavert, og vit sóu onkra góða framsýning. M.a. spennandi framsýningina KINGDOM - Flora, Fauna, Fable, ið granskar sambandið millum samtíðarlist og náttúru, og retrospektivu framsýningina The Making of Erró 1955-1964. Erró man vera kendasta núlivandi íslendska listafólkið. Hann hevur fingist við bæði surrealismu, avantgarde, readymades, pop art og postmodernismu síðani byrjanina fyrst í 50'unum.
Ein standmynd hjá Erró. Samanseting av mannequin og robotti. Ikki frítt at ein fekk C3PO hugbindingar burturúr. Verkið er tó frá 1950'unum.
Bókasavnið í Hafnarhús hevði nógv áhugavert liggjandi.
M.a. eina bók um Gerhard Ricther. Her eyðkenda Kerze røðin hagani Sonic Youth heintaðu mynd til húsan á Daydream Nation (1988).
Aftaná Hafnarhús leitaðu vit okkum út á kai økið, har onkrar góðar caféir eru. Fingu okkum miðmála, og gingu síðani víðari út eftir kaiini. Eg hevði nevniliga ørindi har úti, tí eg visti at Lalaland Synth Repair & Mods heldur til í einum hølum úti á kaiini. Hetta er ein fýrur, ið umvælir og modifiserar vintage synthesizarar. Sera kul. Vit gingu eitt sindur aftur og fram men sóu onki skelti ella nakað. Ein kona spurdi hvat vit leitaðu eftir, men hon visti einki um staðið. 

Eg fann eitt telefonnummar fram á Facebook, ringdi upp og jú, tað var skjótt at eigarin beindi okkum á røttu kós. Spurdi um hann tók ímóti vitjandi, og tað var einki problem. Hann var fryntligur, bjóðaði okkum kaffi og greiddi gleðiliga frá ymsu synthesizarunum, umvælingunum og modifikatiónum, ið hann hevði gongd í. Nógv sera áhugavert at síggja og frætta. Her kemur ein allarhelst aftur onkuntíð! Vit takkaðu fyri okkum og gingu innaftur í miðbýin.
Mr. Lalaland greiðir frá sínum nýggjastu modifikatiónum!
Komin innaftur í býin løgdu vit leiðina framvið Listasafn Íslands, ið hýsir eldri íslendskari málningalist umframt útlendskari list. Um kvøldið fóru vit á konsert á nýliga opnaðu Hvalaframsýningini, ið eisini liggur úti á kaiøkinum. Dorthea, ið veitti okkum innivist á Gestaheiminum, hevði tvinni atgongumerki í avlopi til konsertina við Sóley, Högna (m.a. kendur frá Gus Gus), Sin Fang og DJ Margeir. DJ Margeir hevur áður diskað undir heitinum Jack Schidt. Eins og Maggi Lego, ið var umrøddur í 1. parti, er hann ein gamal vinur, ið var í Føroyum nakrar ferðir í sambandi við Undirbeat tiltøk. Eisini hava vit hoyrt hann diska í Keypmannahavn millum ár og dag.

Tað var stuttligt at hitta Margeir aftur, og hann greiddi frá, at hann var ein av fyriskiparunum av konsertini. Endamálið var at varpa ljós á handilsliga hvalaveiðu, ið alsamt fleiri íslendarar eru ímóti. Argumentið gongur út uppá, at einans 3% av íslendska fólkinum etur hval, samstundis sum hvalur verður veiddur og borðreiddur fyri ferðafólkum fyri pening. Hetta halda nógv vera hykl. Hvalaframsýningin sýnir modellir av hvalum í veruligari stødd, "live size", so segði hann. Solveig tók myndina niðanfyri av mær inni í gapinum á einum hvali. Tað var hugtakandi at hoyra droymandi íslendskar tónar í teirri blálittu høllini millum stóru hvalaskapini.
Dagin eftir stundaði til vikuskifti, og í okkara føri til ráðstevnuna Frændafundur 9. Vit fóru á kaffistaðið Te & Kaffi nærhendis gestaheiminum og settust at gera síðstu fyrireikingarnar. Á Facebook legði eg merki til, at ein annar íslendskur vinur, blaðmaðurin og tónleikafrøðingurin Arnar Eggert Thoroddsen, hevði deilt tíðindini um Frændafundin. Skrivaði til hansara, at vit bæði luttóku. Tað gekk bert lítil løta, so var hann longu komin í Te & Kaffi. Hann hevði verið ein túr framvið útvarpinum og tosað um "The Reykjavík Music Walk", ið hann skipar fyri. Hetta er sambært Arnari sjálvum "infotainment", har ferðafólk fáa ein tónleikaliga kunnandi gongutúr gjøgnum gøturnar í Reykjavík. Snilt hugskot!
The Reykjavik Music Walk plakat í 12 Tónar.
Arnar arbeiðir í løtuni við eini Ph.d. ritgerð innan tónleikafrøði. Hann hevur lisið í Edinburgh og navnframi sosiotónleikafrøðingurin Simon Frith er vegleiðari á ritgerðini. Arnar starvast eisini á Háskóla Íslands. Vit fingu eitt sera gott prát, og tað er altíð ein frægd at hitta henda eldhugaða tónleikanørdin og Føroyavinin. Saman spákaðu vit yvir til universitetsøkið, og hann tók okkum við á eina rundferð, har hann greiddi frá bygningum, deildum og sínum egna virksemi. Vit skemtaðu við, at vit sostatt fingu eitt "Reykjavík Academic Walk" við á vegnum!

Kl. 17 varð ráðstevnan sett. Restina av vikuskiftinum brúktu vit uppá at fara til áhugaverdar fyrilestrar, práta við granskarar og lesandi úr Íslandi og Føroyum og at fara út at eta saman við øðrum ráðstevnuluttakarum. Samstundis løgdu vit síðstu hond á okkara egnu fyrilestrar, ið báðir vóru sunnudag. Solveig hevði fyrilesturin "Listarligar náttúrukreftir fyrr og nú", meðan mín bar heitið "Tónar av manna munni". Ætlanin er, at ráðstevnan skal úrslita í ráðstevnuritinum Frændafundur 9, har meira væntandi verður at frætta.
Høvuðsbygningurin á Háskóla Íslands - University of Iceland.
Solveig helt spennandi fyrilesturin "Listarligar náttúrukreftir fyrr og nú".
Leygardag fingu vit m.a. eina rundferð í Grasagarði, botaniska garðinum í Laugardali. Ídni botanikarin greiddi m.a. frá hesum vakra "willow", pílatræi, ið hevur staðið her í mong áratíggju. Løtan beindi tankarnar á tvinnar sangir: 'Underneath the Weeping Willow' hjá Grandaddy og "Willow thundering!" úr 'Pillow' hjá King's X.
Tað er ikki ov nógv sagt, at tíðin fleyg avstað. Brátt var aftur mánadagur, og leiðin gekk heim til Føroyar. Úr flogfarinum sóu vit stórfingna Vatnajökull, ið mestur var farin í holt við sítt egna náttúrunar listaverk í einum samspæli av smeltandi ísi og rennandi øsku. Jú, Ísland er mín sann eitt serstakt stað á jørð, bæði jarðfrøðiliga eins væl og mentanarliga.

Soleiðis komu okkara Íslandsdagar í august at enda. Takk fyri hesaferð!
Vatnajökull!

9/3/16

Íslandsdagar í august - 1. partur

Í farnu viku vóru vit ein frálíkan túr í Íslandi. Okkara ørindi var luttøka á ráðstevnuni Frændafundur 9, ið er samstarv millum Háskóla Íslands og Fróðskaparsetur Føroya. Vit bæði, Solveig og eg, høvdu framløgur á ráðstevnuni, og tað gekk væl. Ráðstevnan hevði nógv áhugavert á skránni, og vit hittu bæði íslendskar og føroyskar granskarar.

Hetta var fyrsta ferðin hjá Solveig til Íslands, og sætta ferðin hjá mær. Valdu at fara avstað nakrar dagar áðrenn, so vit kundu uppliva eitt sindur av hvørjum. Hóast eg havi verið fimm ferðir áður, havi eg ongantíð gjørt so nógv burturúr at vitja støð, søvn og uppliva ymiskt sum hesuferð. Áður havi eg verið í Reykjavík einamest í tónleikaørindum, og hetta hevur fylgt nógv á teimum túrunum. Nú vóru betri stundir til ymiskt annað.
Yes!
Mín fyrsta ferð til Íslands var í 2002, tá eg fór til Reykjavíkar sum blaðmaður/roadie/kórsangari (!) við tónleikabólkunum Clickhaze og Krit. Tá stigu vit eitt kvøldið inn í Sirkus á Klapparstígur og kendu okkum sum heima. Velvet Underground plakat á vegginum, feitur tónleikur í anlegginum og ein maður við ljósareyðum yvirskeggi sitandi við barrdiskin. Seinni komu vit at kenna hann sum navnframa diskaran Maggi Lego, ið vit av tilvild hittu á gøtuni nú eitt kvøldið í farnu viku. Maggi var við í Gus Gus í gomlum døgum, men seinni halgaði hann seg til diskingina burturav. Hann skuldi spæla á café'ini/barrini Prikið seinni á kvøldinum, og vit fóru framvið. Kvalitets disco og early house á skránni henda góða tíman vit fingu við. Gott at hoyra og vita, at ein so dugnaligur fýrur sum Maggi enn er partur av býarlívsins soundtracki.

Onnur ferðin hjá mær var í 2005, tá eg vitjaði Sunnevu, ið var flutt til Íslands. Vit fóru m.a. á Sigur Rós konsert í Laugardalshøllini. Tað var ein góður túrur og ein ómetaliga sterk og katharsis kend konsertuppliving. Triðja og fjórða ferðin var, tá eg spældi AME konsertir í nú søguliga spælistaðnum NASA við bólkunum Gestir (2006 og 2007) og Marius (2006). Seinast eg var í Íslandi var í 2012, tá vit spældu konsertir við Høgna Reistrup á Gaukurinn í Reykjavík og Græni Hatturinn í Akureyri. Hetta er longu hálvt fjórða ár síðani, og nógv hevur síðani verið at frætta um broytingar. Serliga er tað skjótt vaksandi ferðafólkavinnan, ið ger um seg.
Her stóð gamla Sirkus einaferð og vit leitaðu aftur á slóð.
Og jú, vit kunnu skjótt staðfesta, at har eru nógv ferðafólk í Reykjavík, tað er bæði vist og satt. Serliga í økinum kring niðasta part av Laugarvegi, niðan móti Hallgrímskirkjuni og oman móti Austurvølli. Reykjavík er tó framvegis Reykjavík - ein spennandi, sjarmerandi og veldigur býur á mangan hátt. Ísland er eini seks ferðir størri enn Føroyar í fólkatali, og Reykjavík økið eini 10 ferðir størri enn Havnin. Har eru nakrir greiðir parallellir londini millum, og ein kundi hugsað sær, at føroyingar vóru eins raskir at traðka á speedaran eins og íslendarar. Á summum økjum altso.
Salvation Army Guesthouse.
Á túrinum hesuferð gistu vit á hugnaliga og beint yvir 100 ára gamla Salvation Army Guesthouse - Gistiheimilið hjá Hjálpræðisherinn - á Kirkjustræti 2 mitt í gamla partinum av býnum. Høglig frástøða til tað mesta, og ein fínur gongutúrur higani yvir til universitetsøkið. Akkurát fyri. Tað vóru fittu og fryntligu hjúnini Dorthea og Billy, ið veittu okkum henda møguleika, og tað eru vit mikið takksom fyri.

Hetta var bæði fyrstu og síðstu ferð, at vit gistu á Gistiheimilinum. Ikki tí at nakað var galið, nei tvørturímóti! Orsøkin var, at Heimilið lat aftur fyri seinastu ferð 1. september. Húsið er selt, skal renoverast og nýtast sum hotell fyri ferðafólk. Nú so nógv ferðafólk eru í økinum, ætlar Frelsunarherurin í Reykjavík at finna sær annað mið. Húsið er annars frá 1914, og tað er eitt vakurt hús. Eitt sindur spell, at tað verður gjørt um til hotell, men tað fer óivað eisini at roynast væl í so máta. Vónandi varðveita tey onkursvegna tað vakra og søguliga við staðnum.
Komin til Reykjavíkar var tað serliga eitt, ið lá frammarlaga í huganum: vinyl! Í Reykjavík veit man, at plátubúðirnar hava fráskila gott úrval, hóast miðalprísurin er í hægra lagi. Fyrst í vikuni gekk leiðin sosatt á plátubúðarrundferð í Lucky Records, Smekkleysa, 12 Tónar og Reykjavík Record Shop.

Høga miðalprísin kundi eg t.d. staðfesta í Lucky Records, har eg eina løtu helt í eini LP frá amerikanska plátufelagnum Nonesuch: Music For 18 Musicians hjá Steve Reich & Musicians í frálíku innspælingini frá 1998 (verkið er upprunaliga frá 1976). Endurprenta sum "limited edition individually numbered" 2xLP til Record Store Day í 2015. Rárur fuglur í einhvørjari plátubúð, og í hesum føri innflutt allan vegin til Reykjavíkar. Prísur? Eitt sindur yvir 700 kr. So hon var so pent sett uppá pláss aftur...
Lucky Records á Rauðarárstígur 10. Áður lá henda plátubúð í smærri hølum á Hverfisgata.
Hinvegin gjørdi eg eitt rættiligt hál av brúktum føroyskum LP plátum í somu plátubúð, og so fyri ein heilt ok prís eisini. Rúmligu hølini í Lucky Records hava nevniliga stórt úrval av brúktum plátum innan alt møguligt. Tá farið verður á vinylrannsókn í Reykjavík væntar ein onkursvegna at fáa fatur í skrøppum útlendskum vinyli, so hetta var stuttligt og óvæntað at fáa hendur á nøkrum føroyskum klassikarum. Annars er at frætta, at Teitur og Nico Muhly í næstum geva út á Nonesuch. Tillukku við tí. Tey vita hvat tey gera á Nonesuch, og góðskan er í topp. Gleði meg at hoyra Confessions.
Smekkleysa - Bad Taste - á Laugarvegi.
Smekkleysa hevur verið ein rættilig institutión síðani 80'ini, og í dag hava tey eina snotiliga plátubúð á Laugarvegi. Her fann eg The Sun Singles Collection hjá Elvis í endurútgávu frá plátufelagnum Not Now Music. Havi leingi ætlað mær eitt savn av Sun stakplátunum hjá Konginum. Í París fann eg eina brúkta, men hon var so slitin og har til ov dýr. Hendan var nýggj, og maðurin handan diskin lat væl at plátufelagnum, so hon kom við til hús.

Plátan er soleiðis háttað, at A síðurnar eru á síðu A, og B síðurnar eru á síðu B. Logiskt! Nógv gott á, t.d. "Mystery Train". Mangt verður sagt um USA nú á døgum, og summi lata illa at, men hugsi at eitt stað, sum hevur fostrað eina so vakra og undurbara hending sum tá Elvis og vinmenn innspældu "Mystery Train", tað kann ikki vera heilt av leið. Álvaratos. Gittarleikarin Scotty Moore, ið leikti við eyðkendum slap delay á Sun upptøkunum, andaðist í summar, 84 ára gamal.
12 Tónar á Skólavörðustígur 15.
Í 12 Tónar var júst líka hugnaligt, innbjóðandi og spennandi sum eg mintist tað frá seinast. Eins og við Smekkleysa er talan um plátubúð og plátufelag. Her kanst tú hanga út, fáa tær kaffi, lurta eftir tónleiki og browsa gjøgnum úrvalið. Pláturnar eru í kjallaranum. Eg fann eina øgiliga rúgvu, ið eg kundi tikið við til hús um fíggingin var til tað.

Valdi til endans eina burturúr, og tað var einki minni enn 40 Greatest Hits hjá Hank Williams sum snotilig 2xLP. Heilt fantastiska góð savnspláta, ið tekur samanum tað mesta, men ikki alt. Tað er við Hank sum við Kris Kristofferson, ið vitjaði í Føroyum í vikuni: hevur tú seriøsan áhuga fyri sangskriving, so er hann bara grundleggjandi. So kunnu sjangrusnakk og skismair koma í aðru røð. Onkursvegna hekk hetta keypið saman við Elvis plátuni. Onkursvegna.
Reykjavík Record Shop á Klapparstígur 35.
Nýggjasta skotið á plátubúðarstammuni er Reykjavík Record Shop, ið eisini er tann minsti handilin. Lítið høli, men úrvalið er væl kuraterað, so segði hann. Her fann eg eisini eina, ið eg havi havt gott eyga á í eina tíð, nevniliga aðru plátuna hjá navnframu New York synthesizer punk duo'ini Suicide. Hon ber heitið Suicide: Allan Vega and Martin Rev og kom út í 1980. Framleidd av Ric Ocasek úr The Cars.

Útgávan stendur eitt sindur í skugganum av debutini frá 1977, tó at hon á mangan hátt er fult so góð. Í roynd og veru ein knallgóð pláta. Tað er bara tað, at debutin hjá Suicide er eitt somikið svakt statement, at aðrar útgávur blikna til samanberingar. Í seinastuni havi eg so dyrkað tveyaran hjá teimum, og tað hevur hon uppiborið. Nú eisini sum LP.
Komu av tilvild framvið Geiðsladiskabúð Valda, ið hevði eitt lítið og tjokkfult LP høli aftast og KISS mynd á øðrum skeltinum. Keypti onki har, men eitt sympatiskt stað kortini!
Nú segði eg omanfyri, at Scotty Moore, ið leikti á Sun sessions, doyði í summar, og lagnan vildi tað soleiðis, at Allan Vega úr Suicide eisini andaðist í summar, 78 ára gamal. Hann kann eisini setast í samband við Elvis uppá aðrar mátar, tí hansara máti at syngja uppá á fyrstu útgávunum er íblástur av Elvis. Ein Suicide sangur eitur "Ghost Rider", og Allan Vega er eitt sindur sum ein spøkilsis-Elvis. Har gongur ein reyður tráður frá Suicide og aftur til rockabilly Elvis, sum vit hoyra hann á Sun upptøkunum. So aftur her var eitt samband.

Men nokk um tað. Vit vóru jú stødd í Reykjavík í farnu viku. Apropos hvussu tíðin fer avstað við øllum, so eru øll ikki líka glað fyri broytingarnar í Reykjavík. Serliga tað økið ella postnummarið, ið eitur 101, har henda nógvar broytingar. Hús vera rivin niður og hotell og airbnb íbúðir koma ístaðin. Húsa og leiguprísirnir økjast og ferðafólkini vaksa í tali. Sum hetta avmyndaða graffitiið vísir, eru øll ikki líka glað fyri gongdina:
Um kvøldið eftir plátubúðarrundferð fóru vit í biograf í hugnaliga Bio Paradís á Hverfisgata. Ein independent biografur, ið sýnir art house filmar, serstakar sjangrufilmar, heimildarfilmar, eksperimentalfilmar og annað gott. Sóu nokkso apropos (øgilig apropos og hugasambond, ið her vóru) tiltikna íslendska kult filmin 101 Reykjavík eftir Baltasar Kormákur. Ein filmur um tjogghøvdið Hlynur, ið ikki ordiliga fær tilveruna at hanga saman, og ein filmur, ið gongur fyri seg í einum Reykjavík, sum ikki ordiliga er til longur. Filmurin er frá 2000 og bókin er frá 1996. Úti við 20 ár síðani, og tað var ein onnur verð tá.
Hugnaligi Bio Paradís á Hverfisgata.
Nærhendis Bio Paradís liggur filmhandilin við tí ikki sørt hóskandi navninum "2001". Tað liggur væl fyri hjá íslendingum at nørda.
Filmurin hevur forrestin soundtrack eftir Damon Albarn, ið m.a. inniheldur eina herliga instrumentala dub útgávu av 'Lola' hjá The Kinks.  Hvat dub viðvíkur, kundi eg róliga staðfesta at 12 Tónar hevur bæði sløgini!
Úr sýnisglugganum í 12 Tónar. "Vit hava bæði sløgini: reggí OG döbb!"
Hetta við at flyta ensk orð yvir í íslendskt haldi eg er ordiliga stuttligt. Vit hava nakað av tí sama á føroyskum, og kundu gjørt tað nógv meir.
Fóru annars ikki bara í plátubúðir henda dagin, men vitjaðu eisini okkurt listasavn, m.a. Kjarvalsstaðir, ið er partur av Reykjavík Art Museum, Listasavn Reykjavíkar. Savnið er í trimum ymsum bygningum, og Kjarvalsstaðir er ein teirra. Bygningurin eitur eftir listamanninum Jóhannes S. Kjarval (1885-1972). Snotiligur bygningur á snotiligum stað! Her sóu vit eina framsýning við málningum hjá júst Kjarval. M.a. hendan av stóra og eyðkenda fjallinum Esja, ið sæst so væl úr Reykjavík. Ein sangur hjá Gus Gus av plátuni Gus Gus meets T-World ber heitið "Esja".
Fjallið Esja við bránandi ísi soleiðis sum Jóhannes S. Kjarval málaði tað á sinni.
Vit sóu ikki bara fjøll á málningum, tí tann eina dagin fóru vit eina frálíka útferð í góðveðrinum. Leiðin gekk til Þingvellir, Geysir, Gullfoss og Gamla Laugin (Secret Lagoon) í bygdini Flúðir á suðurlandinum. Meira um hetta og annað mangt í 2. parti!

8/31/16

Stranger Synths!

Tað skal ikki vera nøkur loyna, at eisini eg eri fallin pladask fyri hugfangandi Netflix røðini Stranger Things. Røðin er ein fagnaður av 80'ara sjónvarpi, 80'ara filmi og 80'ara poppmentan yvirhøvur. Hevur ein nakrantíð havt alsk til Stephen Spielberg, Steven King, John Carpenter, Alien/s, George Lucas o.a., so er nógv at fara eftir. Gamaní eru tilsipingarnar konstantar og eyðsýndar, og tað koma løtur fyri í 1. sesong, har alt mestsum verður vundið upp í eitt tilsipingargildi.

Kortini verður ein bitin av røðini, og tað tilsipingarliga gevur eisini meining. Poppmentan hevur, eins og populertónleikur, ein "sykliskan" dám, har tað sum fyrr var kul brádliga verður kul aftur, um enn í dagførdum hami. Einki nýtt í tí, og tað er í lagi tá tað er somikið gott sum her. Havi tað á sama hátt við hugvekjandi tónleikinum í røðini.

Tónleikurin sipar lystiliga til 70'ara og 80'ara synthesizer tónleik a la Tangerine Dream, John Carpenter, Vangelis, Giorgio Moroder v.fl. Tað eru teir báðir Kyle Dixon og Michael Stein úr amerikanska "synthwave" bólkinum S U R V I V E úr Austin, Texas, ið hava framleitt tónleikin. "Synthwave" ella "retrosynth" er ein bylgja, ið hevur tikið seg upp seinasta ártíggið, har nútíðar synth nøvn gera tilvitaðar og eyðsýndar tilsipingar til synthesizer rákið frá 70'unum og 80'unum. Tó við tí muni, at nýggju bólkarnir innarbeiða nútímans framleiðslusnildir úr elektroniskum dansitónleiki.

Stranger Things ovfarakætið fekk meg at flippa eitt sindur út við einum synthesizer Spotify playlista, ið fekk heitið Stranger Synths. Playlistin inniheldur bæði klassisk synth/sequencer nøvn og nýggjari synthwave nøvn. Úr eldra ættarliðnum finna vit nøvn sum Tangerine Dream, Jean Michel Jarre, John Carpenter, Vangelis, Giorgio Moroder, Brad Fiedel, Goblin, Popol Vuh, New Order, Brian Eno, Jan Hammer og Angelo Badalamenti. Av nýggjari synthwave nøvnum fevnir listin um S U R V I V E, Oneohtrix Point Never, Sinoia Caves, Disasterpeace, Xander Harris, Steve Moore, Emeralds, Umberto og Victims.

Havi einans hildið meg til instrumental synthesizer og/ella sequencer løg. 40 løg, 24 artistar, á tilsamans 3 tímar og 25 minuttir. Njótið!


Ynskir ein forrestin at vita meir um synth ljóð og arpeggio figurar í Stranger Things, so er hesin mini-dokumentarurin fínur til endamálið. Góðir gamlir kenningar og klassikarar sum Juno 6, minimoog, Juno 106 og Prophet 5 eru við. Stak áhugavert.