6/9/19

Hvítusunnu-urgumessan hjá Messiaen

Olivier Messiaen avmyndaður uml. 1940 við urguna í La Trinité kirkjuni í París.
Franska modernistiska tónaskaldið, urguleikarin og fuglafrøðingurin Olivier Messiaen (1908-1992) skrivaði nógvan áhugaverdan tónleik. Í dag er hvítusunna, og mín sann um Messiaen ikki eisini skrivaði eina hvítusunnu-urgumessu, Messe de la Pentecôte, ið var stillisliga útgivin í 1950. Tónleikurin byggir á improvisatiónir, ið Messiaen plagdi at spæla til messu í La Trinité kirkjuni í París. Teir fimm satsirnir í messuni eru:

1. "Entrée: Les langues de feu" (Inngangur: Eldtungurnar)
2. "Offertoire: Les choses visibles et invisibles" (Kollekt: Tey sjónligu og ósjónligu tingini)
3."Consécration: Le don de sagesse" (Vígsla: Vísdómsgávan)
4. "Communion: Les oiseaux et les sources" (Altargangur: Fuglar og fjaðrar)
5. "Sortie: Le vent de l'Esprit" (Útgangur: Vindur heilaga andans)

Messan inniheldur tættir sum Messiaen arbeiddi nógv við í sínum tónleiki, eitt nú fuglasong (sí heitið á fjórða satsi) og oktatoniskar tónastigar. Sum íðin fuglafrøðingur visti hann nógv um fuglasong, og hetta brúkti hann sum íblástur í sínum tónleiki. Sí t.d. Oiseaux exotiques (Eksotiskir Fuglar) frá miðskeiðis í 50-unum. Patsy Morita skrivar fyri allmusic.com, at við fyrsta lurt kann Messe de la Pentecôte tykjast atonalt, men kannar tú tað nærri síggjast element úr eldri kirkjusangi og modalum samljóði. Eisini vísir Morita á, at teir fimm satsirnir eru skrivaðir til táttir í messuni, ið vanliga ikki hava tónleik afturvið: inngangin, kollektina, vígsluna, altargangin og útgangin.

Eitt verk sum Messe de la Pentecôte kínir ikki lurtaranum við oyrunum. Tú mást seta teg inn í hvat hetta er fyri nakað. Til tíðir kennist tað disharmoniskt ella beinleiðis atonalt, men so eru brátt løtur við undurfullum og djúptøknum vakurleika. Í so máta er hetta verkið ein góð endurspegling av av modernismuni, og hvussu hon kom til sjóndar í lívinum hjá Messiaen. Hann var trúgvandi katolikkur og kirkjuorganistur, og samstundis var hann gløðandi modernistur í síni tónlistarligu tilgongd. Modernisman snúði seg nevniliga um at bróta upp úr nýggjum, at finna uppá nýggjar tilgongdir, men eisini um at fata seg sjálvan í framhaldi av tí undanfarna.

Tað er júst hetta sum Messiaen ger í hesum verkinum. Tað er skrivað fyri hákirkjuliga ljóðførið urgu og til siðbundnu høgtíðina hvítusunnu. Samstundis inniheldur verkið óvanligar tónastigar og -samansetingar. Sjálvur skrivaði Messiaen um messuna, at hon passar nærum perfekt til longdina á einari messu, og at ætlanin er at satsirnir skulu passa til einstøku tættirnar í messuni. Ætlanin við tónleikinum var, at hann skuldi vísa á ymisk aspekt í loynidóminum í hvítusunnuni, ið sum kunnugt er heilaga andans høgtíð.

Viðfest niðanfyri er ein upptøka frá 1978 við Rosalinde Haas sum urguleikara.

Gleðiliga hvítusunnu!

5/26/19

Black viðmæli

Í februar postaði eg ein lista við yndis doom útgávum dagin eftir at svensku Candlemass lótu nýggja útgávu úr hondum. Nú havi eg valt at gera tað sama við black metal útgávum. Høvið er at í gjár kom nýggj pláta frá íslendska black metal bólkinum Misþyrming á marknaðin.

Eg havi leingi ætlað at viðmæla góðar black metal plátur, og hesin listin er eisini væl longri enn doom listin. Fimtan plátur eru komnar við. Onkur meira sjálvsøgd enn onnur. Her verður fevnt um alt frá all-time klassikarum til potentiellar nýklassikarar. Í øllum førum er talan um persónligar favorittar. Gerið so væl!


Darkthrone: Transilvanian Hunger (1994)
Transilvanian Hunger rakar fullkomnu javnvágina millum lo-fi grimd og melankolskan vakurleika. Løgini eru syrgin og mollstemt, røddin gralandi abjekt og ljóðmyndin statisk, hóast alt er í áhaldandi rørslu. Heitið Transilvanian Hunger kundi bent á fjákutar vampýrlótir, men tónleikur og huglag leggja á heilt annan bógv. Alt gongur snøgt sagt upp í eina hægri eind.

Hetta er fjórða útgávan hjá bólkinum, og fyrstu ferð at innspælt verður sum duo: Nocturno Culto á sang og Fenriz á bass, gittar og trummur. Teir báðir mynda framvegis manningina í bólkinum. Fýra tekstir eru skrivaðir saman við illa gitna Varg Vikernes úr Burzum (sí niðanfyri). Tekstirnir eru ávikavist á norskum og enskum. Aðrar útgávur hjá bólkinum frá sama tíðarskeiðið hava eisini sínar dygdir, men hendan er kortini í serflokki. Tað var mín góði vinur og starvsfelagi Benjamin Petersen, ið vísti mær hesa plátuna fyri nøkrum árum síðani. Tað var dagur í viku!

LP útgávan av Transilvanian Hunger er rárur fuglur í plátubúðum, og eg eri ongantíð komin fram á hana í Norðurevropa. Eg fann tó loksins eitt eintak í Romm í november 2017. Gamaní var ikki talan um fyrstuútgávuna frá '94, men um hina somuleiðis ráru "limited edition" endurútgávuna frá 2002. Síðsta dagin á okkara Romm túri fór eg í framúrskarandi plátubúðina Radiation Records at sneyta, og har stóð hon brádliga. Ikki ovurhonds bílig, men heldur ikki svínadýr. Á vinyl sum LP, so segði hann. Eitt sindur skemtiligt at skula finna ein slíkan black metal varða í katólsku háborgini Romm, men lat tað fara. Ein av "urtekstunum" innan norskt black metal, og ein tann besta black metal útgávan yvirhøvur.


Emperor: In The Nightside Eclipse (1994)
Eru Darkthrone eitt gott boð uppá eitt puristiskt black metal navn við denti á trummur, bass, gittar og ílandi kjaftaslit, eru Emperor eitt ditto boð uppá júst tað øvugta. In The Nightside Eclipse er av summum skýrd fyrsta veruliga symfoniska black metal plátan og hetta er ikki uttan orsøk. Plátan hevur av sonnum eitt symfoniskt ella ambient kent ljóð, har tangentljóðføri leggja væl valdar klangir aftanfyri áðurnevndu gittarar, bassar, trummur og ílandi kjaftaslit.

Í so máta umboðar henda plátan eitt sindur av einum paradigmuskifti innan black metal frá reindyrkaðum lo-fi til meira ambitiøsa studioinnspæling. Kortini verður eisini hildið fast við upphavið í reindyrkaðum 90'ara black metal estetikki. Hóast huglagsríkir tangentar eru lagdir afturat, er tónin grundleggjandi naskur og stevið massivt. Tað er ikki ov nógv sagt, at sangarin og gittarleikarin Ihsahn er oddamaður og tónlistaligur sjefideologur. Hann var 17 ár, tá henda debutplátan var innspæld. Sig so ikki tað. In The Nightside Eclipse er útgivin sama ár sum Transilvanian Hunger, og er eisini at rokna sum ein lyklaútgáva úr fyrstu bylgjuni av norskum black metal.

Fordjúpaði meg av fyrstan tí í hesi plátuni, tá eg skrivaði bachelorritgerð um black metal og religión á tónleikavísindi í 2010. Tá eg fýra ár seinni gjørdist liðugur við mín master, keypti eg LP eintak í tí nú søguliga tónleika- og filmshandlinum Fona á Strøgnum í Keypmannahavn. Snotilig gatefold, har húsin kemur til sín rætt. Permumyndin er teknað av Necrolord a.k.a. Kristian Wåhlin og avmyndar eina støðu úr Lord of The Rings; eitt herlið av orkum er ávegis til Minas Morgul. Beint undir Emperor logo'inum ovast til vinstru sæst eitt motiv úr skavmyndini/koparprentinum "Death on a Pale Horse (Revelation)" hjá Gustave Doré. So vita vit líkasum hvat klokkan hevur sligið!


Mayhem: De Mysteriis Dom Satanas (1994)
Í einum umhvørvi eyðmerkt av harðari kapping um at vera mest langt úti, má ein kortini siga at Mayhem skilja seg frá hinum. Her skal ikki gerast óneyðuga nógv burturúr illa gitnu søguni hjá bólkinum. Bert ein lítil anekdota: í 2001 var eg á Roskilde Festival, og gekk m.a. framvið einum telti, har Mayhem spældi. Stóð har eina løtu, men tað gjørdist skjótt ovmikið og eg fór avstað. Gekk tvørturum Dyrskuepladsen, men hetta ljóðið helt á við at elta meg. Ljóðið av Mayhem.

Hvat var tað fyri eitt ljóð? Tja, tað var helst óndasta ljóðið eg inntil tá hevði hoyrt. Tað var grundleggjandi ófrættakent og lá væl uttanfyri mína mentanarligu fatan. Morgunin eftir las eg í Roskilde avísini, at táverandi sangarin Maniac hevði skorið seg í armin og tveitt grísahøvd út til áhoyrararnar. Svakligt, kaotiskt og ein fullkomin negatión av øllum viðtiknum siðaarvi og ditto siðmenning.

Eg veit ikki hvussu eg hevði upplivað ta framførsluna í dag, men nú 18 ár seinni kann eg staðfesta, at hendan útgávan er í øllum førum heilt ótrúliga hugbindandi. Hetta er helst hin mest ekstrema og massiva av útgávunum frá upprunaligu black metal bylgjuni. Tað tekur tíð at absorbera og fata hana, tí hon er ágangandi, avantgardistisk og náðileys í sínum úttrykki. Multitrackaðir gittarar (Euronymous, sáli), avbera væl spældar trummur (Hellhammer) og svakligir og eksentriskir vokalar (Atilla Csihar).

Við fyrsta lurt kann tað tykjast sum at limirnir hava brúkt ekstremt nógva tíð uppá at innspæla ljóðførini so gjøgnumført og perfektionistiskt sum gjørligt, fyri síðani at lata sangaran koma framvið og smekka vokalar inn uppá ein seinnapart. Kortini er talan um eitt kaos við meining í. Hinir limirnir um hesa tíðina vóru Snorre "Blacktorn" Ruch (gittar), Per "Dead" Yngve Ohlin, sáli (sangskriving), Necrobutcher (upprunaligur bassleikari) og Varg "Count Grishnack" Vikernes, bass. Hesin seinast nevndi leiðir okkum víðari til enn eina plátu á hesum listanum, men fyrst:


Ulver: Bergtatt (1995)
Ulver høvdu longu frá byrjan sítt heilt egna twist uppá black metal. Hetta er kanska líka nógv folk metal sum black metal, og tær báðar stílgreinarnar eru í grundini samantvinnaðar á hesi útgávuni. Sigast kann, at Ulver við hesi og næstu tveimum útgávunum skapaðu eina syntesu millum black metal og norskan fólkatónleik. Seinni vóru tríggjar tær fyrstu Ulver pláturnar endurútgivnar undir samheitinum Black Metal Trilogie - Three Journeys Through The Norwegian Netherworlde.

Tekstliga heinta teir íblástur frá eitt nú norskum sagnum, Ludvig Holberg og sálmaskaldinum Thomas Kingo, hvørs sálmavirksemi eisini hevur sett síni frámerki á tónleik um okkara leiðir. Anti-kristni hugburðurin hjá øðrum black metal nøvnum er v.ø.o. ikki reiðiliga galdandi her. Á Bergtatt - hvørs fulla heitið er Bergtatt - ett eeventyr i 5 capitler - verður skift millum blastbeat stykki við eyðkent skríggjandi vokali og meira friðsæl fólkatónleikapetti við tí sum líkist messandi munkasangi (multitrackaðar røddir frá sangaranum Garm). Onkrar løtur í millum eru meira soundscape kendar.

Hetta er debut útgávan hjá bólkinum og í so máta leggja teir sterkt frá landi hóast ungan miðalaldur (limirnir vóru allir 18-19 ára gamlir, tá Bergtatt var útgivin og teir stovnaðu bólkin sum 16-17 ára gamlir). Ulver telist ikki millum ekstremu black metal nøvnini. Til tess er teirra tónleikur ov loyndarfullur, atmosferiskur og egin. Tað er eisini í fínasta lagi, tí hetta er eitt sera hugtakandi stað at vera sum áhoyrari, og Bergtatt leggur eitt egið klípi í black metal varðan.


Burzum: Filosofem (1996)
Burzum er soloverkætlanin hjá áðurnevnda Varg Vikernes, og Filosofem er fjórða studioútgávan. Í roynd og veru er talan um eina savnsútgávu, ið tekur samanum upptøkur frá 1993. Kortini er hon at meta sum ein samanhangandi pláta og verður av mongum mett sum høvuðsverkið í Burzum diskografiini. Ein dupult LP, ið er 64 minuttir til longdar.

Løgini eru ávikavist lo-fi upptøkur, ið Vikernes tók upp við so vánaligari útgerð sum gjørligt (m.a. vóru gittararnir koyrdir gjøgnum eina avgamla fuzz pedal og stereoanleggið hjá beiggjanum) og ambient synthesizer løg. Sum heild er talan um minimalistiskan, repetitivan tónleik, ið er langur í vavi. Styttsta lagið 'Dunkelheit' er beint yvir sjey minuttir til longdar, og longsta lagið 'Rundgang um die transzendentale Säule der Singularität' telur 25 minuttir. Hetta seinna er eitt ambient lag.

Minimalistiska og repetitiva tilgongdin gevur plátuni ein hypnotiskan dám, og samanrenningin millum ekstremar lo-fi upptøkur og ambientar synth klangir úrslitar í eini eginsamari ljóðmynd. Motivið á húsanum er heinta úr málninginum "Op Under Fjellet Toner En Lur" eftir norska myndlistamannin Theodor Kittelsen (1857-1914). Kittelsen var tjóðarlistamaður í Noregi og hevur verið heilt nógv brúktur innan black metal. LP'ina av Filosofem fann eg saman við Mayhem plátuni omanfyri í einum plátubási á Copenhell festivalinum í 2016. Tað var, ikki tykkum at siga, funnin fressur! Snotilig gatefold dupultpláta við øllum molevittinum.

Weakling: Dead As Dreams (2000)
Black metal hevur upphav í Noregi, men við tíðini ferðaðist hesin tónleikur tvørturum um bæði landa- og samfelagsmørk. Amerikanska vesturstrondin hevur í longri tíð verið ein miðstaður fyri amerikanskt black metal, og San Francisco smæðist ikki burtur í hesum høpi. Weakling var eitt slóðandi navn á San Francisco senuni, hóast bólkurin bert útgav hesa einu plátuna og ongantíð fór á nakra konsertferð. 

Dead As Dreams er eitt stórverk. Her taka Weakling íblásturin frá norskum og evropeiskum black, og spenna hann út til episkar, progressivar og ambientar longdir. Fimm sangir eru á plátuni, og sangirnir eru allir millum 10 og 20 minuttir til longdar. Tilsamans 76 minuttir! Løgini flyta seg gjøgnum fleiri ymsar partar (haðani kemur tað progressiva), og alt er ílatið ein stórbæran wall of sound kendan ljóðmúr (haðani kemur tað ambienta). Grælið hjá sangaranum og gittarleikaranum John Gossard hevur ein desperatan og neyðarsligan dám, ið riggar ótrúliga væl sum mótspæl til annars máttmiklu ljóðmyndina. Ein pláta við smelli í.

Extol: Undeceived (2000)
Tað er einki stuttligt at gera black metal listar, um man ikki sleppur at vera eitt sindur óortodoksur. Óortodoksa ískoyti á hesum listanum er Undeceived hjá norska bólkinum Extol, eisini frá ár 2000. Er Undeceived ein reindyrka black metal útgáva? Nei. Rennur ein undirstreymur av black metal gjøgnum alla útgávuna? Ja, so avgjørt. 

Extol er enskt og merkir "lovsyngja" ella "hevja til skýggja". Extol eru outsidarar á norska málmpallinum við uppruna í kristnum umhvørvi. Sum praktiserandi ekstremmálmstónleikarar eru teir eisini outsidarar í konservativum kristnum umhvørvi. Teir eru snøgt sagt totalir outsidarar. Bólkurin hevur eftirhondini rættiliga legendariska støðu, og fleiri genialir tónleikarar hava verið í manningini gjøgnum árini. Eitt nú multi-instrumentalisturin Ole Børud, ið er við á Undeceived og næstan øllum hinum Extol plátunum, og Emil Nikolaisen, ið spældi við eitt stutt skifti í 90'unum og sum seinni stovnaði framúrskarandi noise/shoegaze bólkin Serena-Maneesh. 

Undeceived er høvuðsverkið hjá Extol. Ein samanseting av melodiskum deyðsmálmi, progressivum málmi og so áðurnevnda undirstreymi av black. Menn eru hóast alt úr Noregi, og tað endurspeglast á ymsan hátt í tónleikinum. Mollstemt hugløg, strúkarar, drøg úr onkrum fólkatónleikakendum og grælið hjá sangaranum Peter Espevoll bendir alt á black metal bógvin. Kortini er eisini mangt annað í tónlistaligu grýtuni, eitt nú jass og progg kendar passasjur, umframt skikkelig nydelig clean vokalur hjá Ole Børud! Extol ljóðar í grundini bara sum Extol (tjekka eisini debut plátuna Burial frá 1998).

Immortal: Sons of Northern Darkness (2002)
Norsku Immortal vóru stovnaðir í 1991 og lótu sína fyrstu plátu úr hondum árið eftir. Teir teljast tí væl og virðiliga uppí fyrstu black metal bylgjuna úr Noregi. Tað tók kortini eitt sindur av tíð áðrenn teir veruliga staðfestu seg, og mong halda at Nuclear Blast debutin Sons of Northern Darkness frá 2002 - hin sjeynda í diskografiini hjá bólkinum - er teirra besta útgáva. 

Hetta er eisini ein ólukksáliga sterk og vælljóðandi útgáva, ið hevur varðveitt tað ónda og tað myrka til fulnar. Samstundis sum at hon er væl skriva, væl spæld og væl framleidd. Ein pláta sum veksur í vavi og er komin fyri at vera. Eitt stórverk í sjangruni frá tíðarskeiðnum aftaná ár 2000.

Einmansverkætlanin Xasthur telist millum tey meira kontroversiellu amerikansku black metal nøvnini, einamest av tónleikaligum ávum. At talan er um einmansverkætlan peikar aftur á slóð til m.a. Burzum í 90'unum, og tónleikaliga er eisini fitt av lo-fi estetikki at koma eftir. Telepathic With The Dead er ein rannsókn í døprum, vónleysum, vøkrum og ambientum black metal. Nærum shoegaze í støðum. Einki ljóðføri traðkar framum nakað annað, og hetta er stóra dygdin í útgávuni. Sum eitt kalt og slavið ljóðteppi, ið leggur seg um títt sinni. Frálíkt.

Wolves In The Throne Room: Black Cascade (2009)
Tað verður seinur dagur áðrenn eg gloymi fyrstu ferðina hesin bólkurin gjørdi sítt monumentala inntriv í mína tilvitsku. Vit vóru á Roskilde Festival 2010 og leiðin gekk leiðin til onkra framførslu, ið eg havi gloymt síðani. Á vegnum gingu vit framvið Odeon pallinum, har Wolves In The Throne Room framførdu. Nógv fólk allastaðni og tað tók einar 5-10 minuttir at ganga framvið. Hetta vóru nakrir hugtakandi minuttir, ið festu seg í minnið.

Av nýggjari black metal nøvnum er tað eingin, ið meistrar kensluna av stasis (kyrrstøða, stillstøða) sum Wolves In The Throne Room. Hasa gandakendu kensluna av at standa mitt í orkanini, har alt er púra stilt, hóast illveðrið leikar í kring ein. Eg vil í grundini viðmæla allar útgávurnar hjá bólkinum, men tað er kortini serliga henda útgávan, ið rúnarbindur. Á plátum sum Two Hunters (2007) og Celestial Lineage (2001) dyrka teir eitt meira fjøltáttað úttrykk við kvinnuligum gestavokali og ambientum ljóðlandsløgum, og á Celestite (2014) taka teir instrumentala ambient stigið fult út. Á teirri nýggjastu Thrice Woven (2017) venda teir aftur til eitt slag av uppruna.

Á persónliga favorittinum Black Cascade er áherðslan ein onnur. Her koyra blastbeats nærum konstant, meðan tað ambienta koyrir í bakgrundini. Í so máta hevur útgávan nógv í felag við upprunaliga norska rákið. Fýra løg, ið øll eru yvir 10 minuttir til longdar. Hitt fyrsta, "Wanderer Above The Sea of Fog", tekur heitið frá kenda romantiska Caspar David Friedrich málninginum. Heitið á plátuni sipar til Cascade fjøllini á náttarstund. Cascade fjallarøðin liggur í útnyrðings USA, hagani bólkurin stavar. Ein dragandi, massiv ljóðmynd. Eg elski stutt sagt hesa meistarligu plátuna.

Aluk Todolo: Occult Rock (2012)
Helst hin mest eksperimenterandi plátan á hesum listanum. Tað skal eisini til. Aluk Todolo eru ein fronsk trio, ið tekur navn eftir einum elligomlum indonesiskum fjallaátrúnaði (!) Tónleikurin er instrumentalur eksperimental málmur av tí svarta slagnum. Onnur útgávan Occult Rock frá 2012 er einki minni ein ein dupultfløga við átta skeringum, ið tilsamans tátta í hálvan annan tíma. 

Ein drúgv og treytaleys, men eisini minimalistisk og dragandi útgáva. Tað eksperimentala liggur í sameiningini av svartmálmi við annan viðkomandi tónleik, eitt nú repetitivan krautrock, og hetta roynist óalmindiliga saman. Tað er ikki so langt síðani, at hendan plátan opinberaði seg fyri mær, men hon hevur sanniliga bergtikið.

Svartidauði: Flesh Cathedral (2012)
Seinastu árini hevur Ísland eyðmerkt seg sum verandi latingarført innan dygdargott black metal. Eitt av eldru nøvnunum á íslendska pallinum er Svartidauði. Teir vóru stovnaðir í 2002, men tað gingu 10 ár áðrenn debutplátan Flesh Cathedral var útgivin á Terratur Possessions. Ein heilt ólukksáliga kontant og treytaleys pláta, ið fyrijáttaði eitt slag av gulløld innan íslendskt black metal (sí niðanfyri). Fýra løg, ið øll eru millum tíggju og nítjan minuttir til longdar. Framúr!
(Onnur plátan hjá bólkinum, Revelations of the Red Sword, útkom 3. desember).

Deafheaven: Sunbather (2013)
Deafheaven eru úr San Francisco, Kalifornia, og spæla ein gjøgnumførdan hybrid av black metal, shoegaze (eisini kent sum "blackgaze") og post rokki. Eg sá Deafheaven hita upp fyri Russian Circles í KB18 í Keypmannahavn í apríl 2012, men satt at siga var tað ikki fyrrenn onnur útgávan Sunbather (2013) kom út, at eg veruliga fekk ans fyri bólkinum. Plátan gjørdist ein mikil ummælara darling og fekk serstakliga góða umrøðu víða hvar. Ikki uttan orsøk, tí hon er ein ómetaliga væl úr hondum greidd sameining av black metal, shoegaze, post rokki, post metal og prog íblástri.

Sunbather fevnir meira víða enn hin til samanberingar konsentreraða og kontanta triðja útgávan New Bermuda. Havi tokka til báðar, men Sunbather eigur munin (nýggjasta útgávan Ordinary Corrupt Human Love náddi ikki heilt somu hæddum). Dyrka t.d. longsta lagið á plátuni, hitt sublima og stórsligna 'Vertigo', hvørs formur er intro -> prog petti -> shoegaze petti -> 80'ara gittarsolo petti -> black metal petti -> arpeggio og trummu petti -> black metal petti 2 -> post rock petti -> alt í senn petti -> outro. Kortini hongur alt saman á organiskan hátt. Góður stílur.

Eingin ivi um at Sunbather hevur verið við til at seta black metal aftur á tónlistarliga landakortið. Lagasmíð, framførsla, framleiðsla: alt er knasandi væl úr hondum greitt og útgávan hyggur frameftir. Húsin er í sjálvum sær eitt brot við svartlitta estetikkin, og endurspeglar óortodoksa hugburðin, ið ger seg galdandi. Ein fantastisk og uppfinnsom útgáva.


Misþyrming: Söngvar Elds og Óreiðu (2015)
Black metal spratt upprunaliga úr Noregi, ið liggur í ein eystan úr Føroyum. Seinastu árini hevur okkurt tó verið á vási í ein útnyrðing úr Føroyum, tí úr Íslandi ljóma hugtakandi svartmálmstónar. Áðurnevndu Svartidauði slóðaðu fyri við teirri máttugu Flesh Cathedral í 2012, og nýggjasta skotið á stammuni er stak hugvekjandi bólkurin Misþyrming.

Misþyrming spæla black metal av tí treytaleyst instinktiva, massiva, myrka og kensluliga slagnum. Sungið verður á íslendskum, og tað ger tað ikki verri. Ein ávísur hiti litar onkursvegna eisini ljóðmyndina, og eitt ávíst melodiskt og harmoniskt tev er somuleiðis at hóma. Hóast hetta sjálvandi er bæði myrkt og ónt uppá tann góða mátan.

Misþyrming eru sum skilst partur av einum leysligum kollektivi kring íslendska útgávufelagið Vánagandr, ið fyrst og fremst útgevur kassettubond. Kvlt! Tað sum bólkurin ger tykist drivið av einum ávísum framskygni. Teir vilja nakað við tónleikinum, og tað er dámligt at leggja oyru til. Söngvar elds og óreiðu (vildi umsett heitið til okkurt a la "Eldsins og ruðuleikans sangir") er eitt satt beist av eini plátu, ið setur ein høgan standard. 

Mgla: Exercises in Futility (2015)
Pólskt black metal av tí treytaleysa slagnum (sum um har finst nakað annað). Misantropiskt, nihilistiskt, pessimistiskt og onkursvegna djúpt forloysandi. Mgla er ein duo úr Póllandi. Live eru teir fýra á palli, og hetta er triðja útgávan hjá bólkinum. Eg sá og hoyrdi Mgla live á Loppen í Keypmannahavn fyri nøkrum árum síðani, og kundi staðfesta at teir sparka eisini infernalskan dintil live.

Seks løg eru á hesi plátuni, og tey eita 'Exercise in Futility 1', 'Exercise in Futility 2', 'Exercise in Futility 3' o.s.fr. Sostatt eru seks venjingar í fáfongd tilsamans á hesi plátuni, og tær eiga allar sítt pláss. Fyrsta reglan í fyrsta sangi er "the great truth is there isn't one", og so er huglagið líkasum lagt fyri restina av plátuni. Sum sagt: av tí treytaleysa slagnum. Alt annað líka ein hamrandi feit og sannførandi útgáva.

Bonus: Misþyrming: Algleymi (2019)
Henda plátan kom út í gjár, so enn hava stundir ikki verið at tjekka hana út ordiliga. Eri kortini sera spentur, tí debutin hjá bólkinum (sí omanfyri) hugtók frá fyrsta degi. "Algleymi" merkir ekstasa (hugtøka, øsing), og tað er eitt hóskandi heiti. Fyri hesa útgávuna og fyri hetta slagið av tónleiki. Takk fyri at tit lósu við.

Eitt fittligt fýrkleyvar av norskum black klassikarum á vinyl sum LP (!)

3/23/19

Úr London í Høllina á Hálsi

P.O.D. live í Høllini á Hálsi 22. mars 2019.
Seinasta hálva árið havi eg verið til tvær konsertir í høllini á Hálsi. Sermerkt er at tað gingu akkurát seks mánaðir ímillum hesar konsertirnar: hin fyrra var við Uriah Heep 22. september 2018, hin seinna við amerikansku P.O.D. 22. mars 2019. Eisini er tað sermerkt, at eg sá júst hesar báðar bólkarnar live í London veturin 2001/02. Eg var á málskúla hetta tíðarskeiðið og fór á so nógvar konsertir sum yvirhøvur gjørligt. Eg plagdi at blaða í blaðnum Time Out London, ið skúlin hevði standandi á einum stativi í forhøllini. Har stóðu flestu konsertir og tiltøk í.

7. desember 2001 fór eg á konsert við Uriah Heep í Shepherd's Bush Empire. Hetta vísti seg at vera eitt rættiliga serstakt konsertkvøld undir heitinum "The Magician's Birthday Party", ið seinni var útgivið á DVD. Fleiri gestir vóru við á konsertini, ja bæði Ken Hensley (orgul og gittar) og John Lawton (sang) vóru við, umframt at Thijs Van Leer leikti floytu. Lee Kerslake var framvegis trummuleikari tá.
Uriah Heep live í Høllini á Hálsi 22. september 2018.
Alt í alt eitt serstakt kvøld, og ein framíhjárættur at sleppa at síggja henda legendariska bretska 70-ara rokk bólkin við stinnastu manning. Eingin ivi er um at mínar yndis útgávur við Heep eru Demons & Wizards og The Magician's Birthday, báðar frá 1972. Víðskygdur progg rokkur við miklum hugflogi og einum dismi av psykedelia. Tí var tað ikki sørt hugaligt at hesar báðar útgávur áttu serligt pláss á teirri konsertini.

Í høllini á Hálsi í september var bólkurin meira trimmaður, og teir mongu gestirnir vóru sjálvsagt ikki við. Í dag er Mick Box einasti uppruna limur sum framvegis leikar við Uriah Heep. Bólkurin var tó í fínum formi og framførdi eina kompakta og orkumikla konsert. Hæddarpunktini vóru 'Sunrise', 'The Magician's Birthday', 'The Wizard' og 'Easy Livin'' av áðurnevndu plátuútgávum. Mick Box er framvegis gandakallur og bjóðar øllum í føðingardag, tá hann er á pallinum. Hattin av fyri tí.
Uriah Heep live í Høllini á Hálsi 22. september 2019.
P.O.D. (stytting fyri Payable On Death) úr San Diego, Kalifornia hoyrdi eg á spælistaðnum The Garage í London 9. januar 2002. Konsertin var útseld og eg hevði einki atgongumerki, men eg fór kortini. Hetta var beint um tað mundið, tá teir brutu í gjøgnum altjóða og fingu nøkur megahitt. Eg kendi eitt sindur til útgávuna The Fundamental Elements of Southtown (1999), men tað var við útgávuni Satellite frá 2001 at teir fingu tað stóra altjóða gjøgnumbrotið.

'Youth of the Nation' kom út sum staklag í desember 2001. Hetta var bert ein mánaða undan konsertini, og komandi árini gjørdust P.O.D. eitt stórt navn innan nu metal. Ein kendi tað eisini á konsertini, at her var ein serstakur spenningur rundanum. Uttanfyri royndu atgongumerkjahávar at selja mær atgongumerki fyri okursprís. Inntil ein tilvildarligur fýrur kom og bjóðaði mær eitt atgongumerki fyri "a pint of lager". Eg segði "ok". Hann fór at heva pengar, og ein av grammaru hávunum royndi at billa mær inn, at hesin fýrurin var klikkaður og gjørdi hetta hvørja ferð.

Eg valdi tó at bíða eina løtu, og hesin fýrurin kom aftur. Hann segði, at hann hevði akkurát vunnið tvey atgongumerki í onkrari blaðkapping, og fekk ongan við sær. Vit fóru innum, hann segði sítt navn í hurðini, eg keypti honum eina pint, vit ynsktu hvørjum øðrum góða konsert og tað var tað. Tað var ein góð konsert. Intenst. Seinni fingu teir eitt stak negativt nu-metal predikat á seg, men man visti hvaðani teir komu.
P.O.D. live í Høllini á Hálsi 22. mars 2019.
P.O.D. live í Høllini á Hálsi 22. mars 2019.
P.O.D. kendust sum júst teir somu í høllini á Hálsi í gjárkvøldi. Teir hava integritet og hava altíð gjørt hetta. Ein kundi fyri tað sæð teir live á onkrum lítla klubba á amerikansku vesturstrondini og kenslan hevði verið tann sama. Teir spæla rapp metal í 90-ara siðvenju a la Rage Against The Machine, við fitt av nu metal eyðkennum blandaðum uppí og einum melodiøsum tevi í teimum størstu hittunum sum 'Youth Of The Nation', 'Alive', 'Boom' og 'Satellite'.

Menn vóru vornir nakað eldri, men teir spældu sera væl, ja í grundini spældu teir sum ein dreymur. Frálíkur gittarleikur frá Marcos Curiel, góður bassbotnur frá Traa Daniels og Sonny Sandoval er ein sannførandi frontfigurur (trummutøkningurin Johnny Beats var stand-in fyri Wuv Bernardo á hesi konsertferðini, og hann dugdi síni ting til lítar). Dámligt við skiftum millum ágangandi riff og meira droymandi atmosferiskar passasjur. Gamaní havi eg einki forhold til nýggja tilfarið hjá bólkinum, men tá hittini frá Satellite (2001) vóru spæld, kendi ein veruliga formatið á bólkinum.
Eg fekk tikið mynd av settlistanum, ið ljóðmaðurin hevði liggjandi á pultinum. Mær tykir at P.O.D. kutaðu tveir sangir úr framførsluni: 'Without Jah' og 'Beautiful', og fóru tí beint úr 'Youth of the Nation' yvir í 'Alive'.
I Am hitaðu upp fyri P.O.D, og tað var stuttligt at hoyra teir aftur eftir so langa tíð. Eg kendi so at siga øll løgini hjá I Am aftur. Tey ljómaðu nevniliga á fløgu og í útvarpi í sama tíðarskeiði sum tá P.O.D. slóðu í gjøgnum altjóða. Í so máta eitt gott match, og eitt ikki sørt nostalgiskt kvøld. Løg sum 'Friðsæla stund' og 'Alla leið' eru ikki at kimsa at. Arni Zachariassen var ikki við vegna sjúku í familjuni. Alt gott ynskist honum og hansara. Ein vónaði kanska stillisliga at Mikkjal Hvannastein fór at trína á pallin, men so var ikki. Tó skal sigast at Pauli Reinert Poulsen framdi eitt heiðurligt avrik undir óvanligum umstøðum. Alt í alt ein fín konsert.

2/23/19

Doom viðmæli

Í gjár kom nýggj pláta frá navnframa svenska doom bólkinum Candlemass á marknaðin. Hetta er fyrsta Candlemass útgávan við originala sangaranum Johan Längqvist í 33 ár, og legendan Tony Iommi úr Black Sabbath leikar gestasolo á einum lagi. Av hesum og øðrum áðum - einamest tí at mær dámar væl gott doom - havi eg valt at viðmæla nakrar úrvaldar klassikarar innan sonevndan dómadagsmálm - doom metal. Hetta seigliga, seina og dapra slagið av málmi, ið setti ferðina niður, tá aðrar undirsjangrur gjørdust alsamt skjótari (thrash, death, black v.fl.). Talan er ikki um ein komplettan lista, men um nakrar úrvaldar plátur, ið mær dámar væl. 


Black Sabbath: Master of Reality (1971)
Í grundini eru allar tær fyrstu seks pláturnar hjá Black Sabbath úr Birmingham, Onglandi verdar at viðmæla, tí tær eru hollur partur av grundarlagnum innan málm yvirhøvur. Skal ein einstøk útgáva veljast burturúr, so má valið kortini fella á triðju útgávuna Master of Reality, ið er ein rættur urtekstur innan dómadagsmálm. Riffini eru tung, sein og undirgangskend, framleiðslan er atmosferisk og sannførandi, og sangskrivingin er krútsterk úr enda í annan. Bæði doom, stoner og sludge metal kunnu slóðast aftur til hesa útgávuna. Eitt satt meistaraverk.


Trouble: Psalm 9 (1984)
Farið verður kronologiskt til verka, og onnur útgávan á listanum er debutplátan hjá Trouble úr Chicago, USA. Trouble teljast millum slóðandi nøvnini, ið veruliga settu doom á breddan miðskeiðis í 80-unum. Psalm 9 er debutútgávan hjá Trouble, og sigast má at teir leggja sterkt frá landi, tí hetta er ein fantastiska góð og sannførandi útgáva frá einum stak hugtakandi bólki. Eitt áhugavert við Trouble er, at limirnir eru kristnir og tekstirnir eru hareftir. Tónleikurin hevur tó eisini ein dapran kant. Henda útgávan rokkar og er á tremur við feitum riffum.


Candlemass: Doomicus Epicus Metallus (1986)
Áðurnevndu Candlemass úr Svøríki hoyra eisini til doom bylgjuna miðskeiðis í 80-unum. Debut útgávan Epicus Doomicus Metallicus frá 1986 leggur í grundini navn til sjangruna - heitið á plátuni er ein "klosturlatínsk" útgáva av Epic Doom Metal. Candlemass eru eisini garantar fyri júst hesum slagnum av doom, ja í grundini er her talan um weird doom av tí teatralska slagnum. Vokalarnir hjá Johan Längqvist geva úttrykkinum ein operatiskan og "skeivan" kant, ið klæðir teimum væl. Stutt eftir útgávuna fór Längqvist tíverri úr bólkinum, men nú - 33 ár eftir debutútgávuna - er hann aftur plátuaktuellur við Candlemass. Hurrá!


Saint Vitus: Born Too Late (1986)
Hóast hesin listin inniheldur fleiri útgávur og bólkar, ið svørja til klassiskt doom, so eru Saint Vitus kanska tað mest retro navnið av øllum. Hugsjónarliga hevur bólkurin nógv í felag við punk rørsluna í USA, men tónleikurin er old school klassiskt 70-ara doom. Hugt verður aftureftir uttan at himprast, og tað endurspeglast í heitinum á triðju plátuni hjá bólkinum, Born Too Late. Saint Vitus vóru úr Los Angeles, og henda plátan er frá 1986. Hetta var tíðin, tá hard/glam rock bólkar sum Mötley Crue og Guns N' Roses brutu í gjøgnum. Mitt í rokanum kemur so hetta totalt idiosynkratiska doom navnið við sínum treytaleyst afturlítandi tónleiki.  "This album is like Black Sabbath on Quaaludes and wearing lead suits underwater." segði ummælarin hjá Allmusic.com, og tað er nokkso spot on. Frálík útgáva.


Pentagram: Day of Reckoning (1987)
Pentagram úr USA hoyra uppí tann Sabbath dyrkandi partin av dómadagsmálmi, og saman við Candlemass, Saint Vitus og Trouble mynda teir dómadagsmálmsrákið frá miðskeiðis í 80-unum. Á Day of Reckoning frá 1987 leggja Pentagram seg tætt uppat Sabbath í bæði teksti og gittarljóði. Somikið nógv, at sumt ljóðar sera nógv av Sabbath, enntá eru einstøk brot í teksti og lagi sum eru identisk við brot úr Sabbath sangum. Tað kann ein so fyrihalda seg til. Sjálvur haldi eg at henda Sabbath dyrkanin er dyrkingarverd í sjálvum sær. Tað er ein sjarma við bólkinum og ikki nakað negativt. Forsangarin Bobby Liebling hevur havt eina rokmikla lívsøgu, ið m.a. verður umrødd í heimildarfilminum Last Days Here (2011).


Cathedral: Forest of Equilibrium (1991)
Undanfarnu fýra útgávurnar á hesum listanum eru amerikanskar og svenskar. Við Black Sabbath hevur Bretland kortini krav uppá doom upprunan, og í 90-unum klokka bretar so dyggiliga inn aftur á doom talvuna við eini bylgju av nýggjum bólkum. Ein hin mest týðandi útgávan í hesum høpi er debutplátan hjá Cathedral úr Coventry. Forest of Equilibrium er ein fantastiska hugtung, seiglig og døpur útgáva, og ein doom klassikari. Plátan hevur eitt mórut og myrkt ljóð, ið stuðlar undir yvirskipaða úttrykkið. Sangarin Lee Dorian var upprunaliga við í Napalm Death og hevur seinni sungið við somuleiðis frálíku doom trioini With The Dead.


My Dying Bride: Songs of Darkness, Words of Light (2004)
Vit vera verandi í Bretlandi. My Dying Bride eru umboð fyri eitt serstakt slag av gotiskum, romantiskum og depressivum (well, duh) dómadagsmálmi. Eitthvørt uber bretskt er yvir bólkinum og tónleikinum. My Dying Bride byrjaðu at spæla saman í 90-unum, men á hesi útgávuni frá 2004 rennur alt saman í eina hægri eind. Onkrar av eldru útgávunum hava t.d. í so cheesy keyboard ljóð og ov klæntrasligt heildarljóð. Á Songs of Darkness, Words of Light er "production value" tó í topp. Gittarljóðið er framúr, løgini eru góð, atmosferisku keyboardljóðini hjá tangentleikaranum Sarah Stanton raka plett og sangarin Aaron Stainthorpe er púrasta í essinum. Vónleyst vakurt.


Yob: Clearing The Path to Ascend (2014)
Trioin Yob úr Eugene, Oregon á amerikansku vesturstrondini umboðar eitt serstakt og egið slag av kosmiskum doom. Tað klæðir teimum mikið væl. Tónleikurin er tungur, vællljóðandi og langtandi. Yob hava sítt egna og gjøgnumarbeidda sound. Ilt er at taka dagir ímillum hvør besta Yob plátan er. Nýggjasta útgávan Our Raw Heart (2018) er t.d. mikið bergtakandi, men eg velji kortini Clearing The Path To Ascend frá 2014. Henda plátan inniheldur fýra løg, ið hvør sær eru millum ellivu og nítjan minuttir til longdar. Sostatt eru vit yviri í tí episka, ja næstan progutta, men kortini við einum tungum og jarðbundnum doom stevi. Framúr.


Sleep: The Sciences (2018)
Hvørt henda plátan frá í fjør fer at fáa klassikara støðu, ja tað má tíðin vísa. Doom puristar halda óivað at hetta er meira stoner enn doom, men stoner doom er eisini eitt ting. Eitt er so vist og satt: The Sciences var fyrsta Sleep plátan í knapt tjúgu ár, og hon var helst ársins comeback. Seigt, tungt og groovy sum ber ólukkan. Framúrskarandi gittarleikur frá Matt Pike, frálíkir/skemtiligir tekstir, vokalur og bassur frá Al Cisneros og orkumikil trummuleikur frá Jason Roeder, ið allatíðina trýstir tónleikin frameftir, hóast stevið er tungt og seigt sum fyrsta dagin. Heilt ólukksáliga kølin útgáva frá einum sum frá líður legendariskum bólki.

Bonus:
Candlemass: The Door To Doom (2019)
Útkomin í gjár, men stakløgini boða frá góðum, og plátan skal sjálvandi tjekkast væl og virðiliga út. Á playlistanum niðanfyri er 'Astorolus - The Great Octopus' við Tony Iommi gestasolo viðheftur.



12/31/18

Ársins plátur 2018


Eitt heilt ár er um at vera runnið, og tað merkir at ársins síðsti bloggur skal snúgva seg um ársins plátur! Sum ikki einaferð er talan um ein subjektivan og selektivan lista yvir tær, ið eg haldi vera best, tær, ið eg havi lurtað mest eftir, og tær, ið hava hugtikið. Tjúgu plátur komu uppí part, harav ein fjórðingur er føroyskur. Ikki so galið. Spotify playlisti er viðfestur niðast.

Beach House: 7
Á seinastu seks útgávunum hava Beach House treytaleyst halgað seg til dream popp av tí góða gamla slagnum. Eg havi eisini havt ávísan tokka til hesa tilgongdina, tó at seinastu tvær útgávurnar ikki reiðiliga fingu meg upp at flákra. Nýggjasta og sjeynda útgávan, ið stutt og greitt rópast 7, er straks øðrvísi. Tað klæðir bólkinum at samstarva við noise/psykedelia legenduna Peter Kember (Spacemen 3, Sonic Boom, Spectrum), ið sat í framleiðarastólinum hesuferð. Her er komið meira kjøt og fylla á í botninum, og ein størri klanglig breidd í ljóðmyndini. Ein feril av shoegaze. Afturkenniligt uppá tann góða mátan.

Cardi B: Invasion of Privacy
Hóast Kendrick Lamar átti definitivu hipp hopp plátuna í 2017 (DAMN.), so átti Cardi B eitt av definitivu hipp hopp stakløgunum við 'Bodak Yellow'. Í ár kom fyrsta plátan hjá henni so, og hon skuffaði ikki. 'Bodak Yellow' er við, og tað eru 'Drip (feat. Migos)', 'I Like It', 'Be Careful', 'Ring (feat. Kehlani)', 'Bartier Cardi' og allir hinir eisini. Ein ávís breidd hómast í tónlistarligu samansetingini (hipp hopp við brigdum úr trap, r'n'b og latin tónleiki) og tað klæðir henni. Einasta skuffilsi var at hon avlýsti sína Roskilde konsert, tí hon var vorðin við barn (kortini ein skilagóð avgerð)). Ein frálík debutpláta frá einum bersøgnum og karismatiskum rappara.

Dedekind Cut: Tahoe
Sera væl frágingið ambient, útgivið á virda ambient/post/drone osfr. plátufelagnum Kranky. Hetta er reindyrkað ambient í ætt við Brian Eno, Aphex Twin, William Basinski, Biosphere og Stars of The Lid. Dámligt og frískligt og ikki sørt... ambient! Tað er eitt sindur í andsøgn við orðaleysu, formleysu og ideelt sæð objektleysu ambient sjangruna ,at tosa alt ov nógv um tónleikin, so eg steðgi her. Vert at tjekka út.

The Fjords: Ladders
Onnur útgávan hjá norsku The Fjords er á tremur við fangandi, lagvøkrum og sofistikeraðum nørdapoppi við innihaldsligari dýpd. Stílfull sangskriving hittir modernaði elektronisk brigdi og eitt vet av soul. The Fjords byrjaði sum soloverkætlanin hjá Petter Vågan á jasslinjuni á NTNU í Trondheim, men vaks skjótt til eina kvartett, ið m.a. telir føroyska Bárður Reinert Poulsen á bass. Tað er eitt njótilsi at lurta eftir hesi plátuni, og mær tykir at hon er rættiliga undirmett. Tí skal hon við her.

Hamferð: Támsins Likam
Máttmikið, sorgblítt, mollstemt, seigt og veðurbart. Hamferð er ein mikið hugtakandi bólkur, ið onkursvegna dugir at raka eitt djúpt og sterkt føroyskt huglag, uttan at tað druknar í yvirdrivnum tjóðskaparligum patos. Triðja útgávan Támsins likam er framsøkin og hugkveikjandi. Løgini eru komponeraði, gjøgnumhugsaði og bara framúr væl skrivaði. Hetta gevur tónleikinum ein samanhangandi og yvirskipaðan dám, har allir staklutir ganga upp í eina hægri eind. Tú hevur hug til at liva við í hesum tónleikum, tað verið seg live ella á plátu. Eisini mikið gleðiligt at menn loksins hava fingið uppí lag at geva tónleikin út á vinyl.

Hús: Nevember
Instrumentalt, filmiskt og dreymakent eru orð, ið renna einum í hug, tá ein leggur fyrstu plátuna hjá Hús (Rólant Lenvig av Reyni) undir nálina. Talan er um huglagsríkan og ambientan tónleik sum dyrkar klang, tekstur og umhvarv eins nógv og laglinjur og tað melodiøsa. Framleiðslurnar eru lumpisliga einfaldar, tí tær byggja mangan á einføld hugskot, men kortini er nógv at fara eftir í sjálvum soundinum. Og tak ikki feil: Hús hevur sítt egna sound. Við fáum amboðum megnar hann at skapa sín egna ljódliga alheim. Ein alheim, ið kortini ikki er uttan sambond út í annan tónleik. Mest av øllum hevur Hús kortini sítt egna twist uppá sjangruna. Um talan altso er um nakra ávísa sjangru. Útgivið á nýliga startaða plátufelagnum Kervið.

Janelle Monáe: Dirty Computer
Janelle Monáe hevur altíð verið áhugaverd. Hon hevur latið frálík stakløg úr hondum og staðið fyri serstakliga orkumiklum og hugtakandi Roskilde konsertum. Havi tó hildið, at undanfarnu pláturnar The ArchAndroid (2010) og Electric Lady (2013) vóru í so proppaðar við hugskotum, stílum og konseptum. Har hendi snøgt sagt ov nógv, bæði tematiskt og tónleikaliga. Á nýggju útgávuni er alt skorið meira inn á bein. Hetta er dansigólvsstílaður poppur við íblástri úr r'n'b, funk, soul, hipp hopp og trap. Farið verður til sakina frá fyrstu skering, og hesin beintframligi hugburður heldur sær allan vegin til endans. Eg tími av tí sama at lurta eftir plátuni. Tað konseptuella er eisini varðveitt á hóskandi hátt: Brian Wilson (!), Zoe Krawitz, Grimes og Pharrell gesta, og tilsipingar eru til bæði Daft Punk og Radiohead. Hetta er sostatt ein rættilig konseptpláta, bert í meira streymlinjaðari og pummaðari úgávu. Stak væl frágingið.

Jóhann Jóhannsson: Mandy OST
Tað vóru trist tíðindi í februar, tá tað frættist at íslendski Jóhann Jóhannsson var deyður. Seinastu uml. 17 árini hevur Jóhannsson borgað fyri dygd innan bæði filmstónleik, neo-klassiskt og elektroniskan tónleik. Fleiri av hansara útgávum gjøgnum árini hava bergtikið. Tí var tað mín vón, at hansara helst síðsta útgáva, soundtrackið til Mandy eftir Panos Cosmatos, eisini fór at vera gott. Cosmatos hevur gjørt ein film áður, Beyond The Black Rainbow (2010) við frálíkum soundtracki eftir Sinoia Caves (sí eisini her). Vónirnar vóru tí høgar. Og hetta er gott! Filmurin er ein rættilig perla: ein psykedeliskur og surrealistiskur horror hevndarfilmur við einum framúr góðum Nicolas Cage í høvuðsleiklutinum. Tónleikurin er sera gjøgnumførdur, og tekur støðið í tíðarskeiðnum (filmurin gongur fyri seg í 1983). Ábendingar eru til 80-ara rokk, black metal, ambient og elektroniskan filmstónleik av ymsum slag. Alt hongur sera væl saman, og Jóhannsson skapti soundtrackið í samstarvi við málmsframleiðaran Randall Dunn og gittarleikaran Stephen O'Malley úr Sun O))) Hetta er ikki hvør sum helst. Eitt ómetaliga væl frágingið og gjøgnumført soundtrack, ið tíbetur/tíverri fyrijáttar hvussu nógv gott var í væntu hjá Jóhannsson. Hvíl í friði og takk fyri tónleikin.

KIDS SEE GHOSTS: KIDS SEE GHOSTS
Samstarv millum Kid Cuti og Kanye West. Ein frálík og konsentrerað hipp hopp útgáva við íblástri úr bæði rokki, poppi og elektroniskum (7 løg á 23 minuttir). Útgávan opinberaði seg fyri mær á Silvurdrongur konsertferðini í november mánaði. Bassleikarin Karl Andrias Stórá koyrdi hetta frá í Tutl bussinum, og tað var ikki frítt at tónleikurin var latin upp, meðan vit koyrdu eftir føroysku landavegunum. Kanye West hevur havt nøkur merkilig ár í seinastuni, og okkurt bendir á at sálarliga heilsan hjá manninum ikki er ovurhonds góð, men tónleikaliga er hann framvegis millum tey fremstu.

Low: Double Negative
Tað eru eini 17 ár síðani eg byrjaði at lurta eftir amerikansku trioini Low úr Duluth í Minnesota (sami heimstaður sum Robert Zimmerman e.k.s. Bob Dylan). Leingi vóru Low umboð fyri eitt slag av slowcore americana við atmosferiskum gittara, vøkrum tvísangi og seinum rútmum. Á hesi útgávuni hava tey fullkomiliga endurkveikt sítt ljóð umvegis elektroniskar studio snildir. Við fyrsta lurt ljóðar tað sum um tey gjørdu eina lidna Low plátu, og tveittu síðani master bandið í eitt sýrubað, har tað slapp at liggja eina góða løtu. Ella kanska sum at tey settu eld á master bandið. Eg veit ikki. Hetta er í hvussu so er ein rættilig dekonstruktión av Low ljóðinum, sum vit áður kendu tað. Og kortini gongur ikki leingi fyrrenn eyðkendi samleikin kortini skínur í gjøgnum, og tú staðfestir róliga at hetta er sanniliga Low, bert í hamskiftari útgávu. Fantastiska hugtakandi útgáva.

Marius Ziska: Portur
Nú vit eru við endurkveikt ljóð, so má sigast at Marius Ziska gjørdi júst hetta í heimligum høpi. Portur er fyrsta útgávan hjá bólkinum, har allir tekstirnir einans eru á føroyskum. Eisini er hetta tann mest "tilevnaða" plátan hjá bólkinum. Skilt á tann hátt, at her er rættiliga nógv post-production framd, tá plátan var innspæld. Elektroniskar snildir eru lagdar afturat tí væl skrivaða og vælljómandi tónleikinum. Ein fær kensluna av, at menn hava lagt oyru til nýggjastu útgávurnar hjá eitt nú The War On Drugs og Bon Iver. Hetta hóskar seg til hesa útgávuna, ið er bæði lekkur lekkur og gjøgnumførd. Portur hóskar seg m.a. væl til biltúrar framvið sjóvarmálanum í Suðuritalia (hetta royndu vit í summar), og hon roynist eisini framúr væl undir nálini á heimliga anlegginum ein kaldan vetrardag.

Robyn: Honey
Robyn og eg eru næstan javngomul. Tað er stuttligt at hugsa seg aftur til miðskeiðis í 90-unum, tá 'Show Me Love' hjá tí tá 15 ára gomlu Robyn var á MTV og øðrum tónleikarásum. Lítið grunaði ein tá, at Robyn framhaldandi fór at vera ein tónlistarlig hjávera í 2018. Men tað er hon, og tað við lít. Tað var serliga Body Talk tríverkið frá 2010, ið staðfesti Robyn sum eina popplistakvinnu við dýpd, og á Honey heldur góða gongdin fram. Hetta er dansigólvsstílaður tónleikur - synth poppur og elektroniskt disco við einum pulserandi rútmiskum undirstreymi - og omanyvir øllum syngur Robyn úr einum djúpt persónligum og intimum stað. "Confessions on a dance floor" æt ein Madonna pláta á sinni, men tað kundi eins væl verið ein lýsing av tónleikinum hjá Robyn. Eg gloymi aldrin fyrstu ferð eg hoyrdi 'Dancing On My Own' á Roskilde Festival í 2010. Tað rakti ein djúpt. Robyn meinar business.

Silvurdrongur: Silvurpláta
Tað heilaga og tað profana ganga hond í hond í tekstliga alheiminum hjá Silvurdrongi, har alt tykist fylt av einum ávísum heilagleika, hóast summi brot eru bæði bersøgin og ónærislig (fyri summi). Eitt sindur sum í yrkingini 'Footnote to Howl' hjá Allen Ginsberg. Tónleikaliga eru vit stødd onkrastaðni millum spoken word og hipp hopp. Sjálvur kallar Silvurdrongur tað fyri "orðasang", og tað er nakað um tað. Teir báðir Per Ingvaldur Højgaard Petersen og Karl Andrias Stórá hava skapað tónlistarligu ljóðmyndirnar. Útgávan tekur onkursvegna støði í Havnini, ið er býurin har teir tríggir eru frá. Silvurpláta er mittasti partur av einum tvørlistarligum tríverki, ið eisini telur yrkingasavnið Silvurbók og filmin 111 góðir dagar.
(Full avdúking: eg spæli við live bólkinum hjá Silvurdrongi, men eg havi ikki havt við plátuna at gera, annað enn at eg havi lurtað nógv eftir henni).

Sleep: The Sciences
Var tað nakað, ið eg ikki visti av við ársbyrjan, so var tað at eg fór at fáa brúk fyri eini nýggjari plátu frá stoner/doom metal bólkinum Sleep. Men so kom hon, fyrsta Sleep plátan í næstan tjúgu ár, The Sciences, og hon vaks í vavi fyri hvørja lurting. Eitt ordans comeback av eini plátu, ja helst ársins comeback. Seigt og tungt og groovy sum ber ólukkan. Framúrskarandi gittarleikur frá Matt Pike, frálíkir/skemtiligir tekstir, vokalur og bassur frá Al Cisneros og orkumikil trummuleikur frá Jason Roeder, ið allatíðina trýstir tónleikin frameftir, hóast stevið er tungt og seigt sum fyrsta dagin. Heilt ólukksáliga kølin útgáva frá einum sum frá líður legendariskum bólki.

Sons of Kemet: Your Queen Is A Reptile
Kanska ársins feitasta jass útgáva. Sons of Kemet er ein ensk kvartett, ið fevnir um tveir trummuleikarar, ein saksofonist og ein tubaleikara. Samansetingin er egin og tónleikurin fevnir víða í teirri afrikansku diasporaini. Tískil er hetta jassur við útferðum í alt møguligt annað viðkomandi, eitt nú dub og reggae tónleik av Jamaika. Saksofonleikarin Shabaka Hutchings er leiðari í bólkinum, og henda útgávan er útgivin á Impulse! plátufelagnum, ið á sinni stóð fyri útgávum hjá John Coltrane, Alice Coltrane og Pharaoh Sanders. Tey níggju løgini á plátuni hava øll heiti eftir týðandi søguligum kvinnum úr teirri afrikansku diasporaini, ið eru fyrimyndir/drotningar. Heitið Your Queen Is A Reptile sipar til bretsku drotningina, hvørs hvíta kongshús ikki kennist umboðandi fyri nógvar bretskar tilflytarar. Eisini er hetta ein skemtilig tilsiping til algongdu søguna um, at bretska kongshúsið í veruleikanum eru skriðdýr úr rúmdini, ið kunnu skifta skap (!) Hvussu enn er og ikki, so er tónleikurin sera dragandi. Eitt frískligt boð uppá hvat jassur kann í dag.

Speaker Bite Me: Future Plans
Havi havt alsk til donsku noise rokk kvartettina Speaker Bite Me síðani eg sá tey á Roskilde Festival í 2000. Sama ár útgóvu tey hina frálíku noise rock plátuna If Love Is Missing It Must Be Imposed, ið er undanfari fyri nýggju útgávuna, har noise rokkur við avantgardistiskum broddi aftur er settur í hásæti. Tað eru ellivu ár síðani tey seinast góvu nakað út, og hetta er kærkomið. Klórandi, insisterandi, larmandi og frálíkt.

Spiritualized: And Nothing Hurt
Eg elski Spiritualized, og tí elski eg eisini áttandu útgávuna And Nothing Hurt, ið kom út tíðliga í heyst. Hetta er kanska ikki staðið at byrja hjá Spiritualized rookies, men fyri kennarar er hetta enn ein deilig útgáva í røðini. Enn sum áður er tað Jason "Spaceman" Pierce, ið stendur við róðrið og framleiðir stórbærar balladur og speysaðar rokksangir. Inniligt og treytaleyst. Í 80-unum spældi Pierce í frálíka minimalistiskt-psykedeliska noiserokk bólkinum Spacemen 3 saman við omanfyrinevnda Peter Kember, ið framleiddi Beach House plátuna, ið verður umrødd ovast.

Teitur: I Want To Be Kind
Í 2017 fekk Teitur Lassen átta sálmar við í eitt ískoyti til donsku sálmabókina, nevnd Kirkesangbogen. Ein teirra, 'Quite A Lot, Only Slightly, Very Much', er komin við á hesa plátuna í enskari útgávu. Tað gevur meining, tí henda plátan er eisini nokkso sálmakend. Hon er sera rólig, innilig, sveimandi og vøkur. Tempo'ið er lágt, og alt tekur sína tíð. Tað vinnur útgávan nógv uppá í longdini, tí ein verður spakuliga drigin inn í hana. Løgini eru góð, tekstirnir væl skrivaðir og alt er væl samansett. Ein perla av eini útgávu, ið ikki jagstrar løtuvinningin, men heldur fer eftir tí langskygda. Tí sum heldur í longdini. Takk fyri tað.

Wooden Shjips: V.
Sýrurokk kvartettin Wooden Shjips úr Kalifornia, USA hevur eitt serligt pláss í mínum hjarta. V. er teirra fimta útgáva, og enn sum áður dyrkar bólkurin ein minimalistiskan, psykedeliskan estetikk uttan stórvegis frávik. Men har eldru útgávurnar høvdu ein naskari og daprari undirstreym, eru nýggjaru útgávurnar meira afturlenaðar og hippie sólbrendar. Hetta endurspeglast m.a. í, at V'ið á plátuhúsanum er teknað sum eitt friðartekin. Ein deilig pláta. Far out, man.

Yob: Our Raw Heart
So avgjørt mín yndis málmpláta í 2018. Undanfarna útgávan Clearing The Path To Ascend (2014) var ekstremt góð, men tað er líka við at hendan eigur munin. Trioin Yob eru eitt beist av einum bólki. Teir spæla kosmiskan dómadagsmálm við brigdum úr stoner, sludge og post málmi. Our Raw Heart spratt úr persónligari kreppu og sjúku, ið rakti oddamannin Mike Scheidt í 2017. Heili tvær ferðir mundi hann doyð, men úr kreppuni vaks ein nýggj tónlistarlig staðfesting, ið úrslitaði í áttandu studio plátuni hjá Yob. Hetta er máttmikið, langtandi og treytaleyst. Heilt ólukksáliga gott.

Verdar at nevna:
Baest: Dance Macabre
Beak>: >>>
Bombino: Deran
The Carters: Everything is Love
David Byrne: American Utopia
Deafheaven: Ordinary Corrupt Human Love
The Field: Infinite Moment
Graveyard: Peace
Iceage: Beyondless
Jaako Eino Kalevi: Out of Touch
John Hopkins: Singularity
Kali Uchis: Isolation
Khruangbin: Con Todo El Mundo
Oneohtrix Point Never: Age Of
Mokira: Chill Out
Neneh Cherry: Broken Politics
Rosalía: El Mal Querer
Skeletonwitch: Devouring Radiant Light
Sons of Kemet: Your Queen Is A Reptile
Space Afrika: Somewhere Decent To Live
Steve Hauschildt: Dissolvi
Thom Yorke: Suspiria OST
Tracey Thorn: Record
V/A: Black Panther
VanJess: Silk Canvas
Yves Tumor: Safe in The Hands of Love

2018, ið eg ikki havi hoyrt enn:
Fremmand: Fremmand
Kollslíð & Sverrisson: Eystanduni

Bonus 2017:
Moses Sumney: Aromanticism (2017)
Eg skilji als ikki hví henda útgávan ikki kom við á "Ársins plátur 2017". Ella jú, tað geri eg, tí eg náddi heilt einfalt ikki at lurta eftir henni fyrrenn í ár. Men hetta er ein frálík útgáva, útgivin á smakfulla Jagjaguwar plátufelagnum (Bon Iver, Black Mountain, Foxygen, The Besnard Lakes, Sinoia Caves v.fl.). Tónleikaliga er talan um eina samanrenning millum jass, r'n'b og eksperimenterandi indie a la Radiohead.